της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Το 2025 αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σημείο καμπής για τις επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο, καθώς η προσέγγισή τους στα θέματα ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) αλλάζει ριζικά. Η πίεση από ρυθμιστικές αρχές, επενδυτές και κοινωνικούς παράγοντες, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη αβεβαιότητα σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, οδηγεί τις εταιρείες σε μια νέα στρατηγική αναθεώρηση.
Το ESG δεν εγκαταλείπεται· αντίθετα, μετασχηματίζεται από ένα σύνολο αφηρημένων δεσμεύσεων σε πρακτικές που είναι μετρήσιμες, ουσιαστικές και ενσωματωμένες στον πυρήνα των επιχειρηματικών αποφάσεων. Η προθεσμία συμμόρφωσης με την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εταιρική Βιωσιμότητα (CSRD), που θα τεθεί σε ισχύ το 2026 και αφορά κυρίως πολυεθνικές, λειτουργεί καταλυτικά σε αυτή τη μετάβαση. Πλέον η βιωσιμότητα δεν θεωρείται εξωτερική λειτουργία ή απλό εργαλείο εταιρικής εικόνας, αλλά βασικό κριτήριο διαχείρισης ρίσκου και στρατηγικού πλεονεκτήματος.
Η εταιρική διακυβέρνηση στο επίκεντρο
Η εταιρική διακυβέρνηση αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο το 2025, καθώς οι πολιτικές αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας.
Παράλληλα, η ενσωμάτωση των ESG αρχών στον κεντρικό επιχειρηματικό σχεδιασμό καθίσταται πλέον κανόνας. Η επερχόμενη εφαρμογή της CSRD, η αυξανόμενη επίγνωση για τους κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και η συνεχιζόμενη πίεση από τους ενδιαφερόμενους φορείς ενισχύουν την ανάγκη ευθυγράμμισης των ESG στόχων με τις βασικές επιχειρηματικές λειτουργίες.
Ωστόσο, παρά τη θετική αυτή τάση, σε ορισμένες χώρες, όπως τις ΗΠΑ, παρατηρείται επιτάχυνση της αντι-ESG νομοθεσίας σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ενώ οι υποστηρικτικές ρυθμίσεις επιβραδύνονται ή μπλοκάρονται. Αυτή η πολιτική αντιστροφή δημιουργεί κενά που επιχειρούν να καλύψουν πολιτείες και τοπικές κυβερνήσεις με δικές τους ρυθμιστικές παρεμβάσεις.
Aκόμα ένα κρίσιμο στοιχείο για το 2025 είναι η αύξηση των δικαστικών διενέξεων σχετικά με το greenwashing, δηλαδή τις περιπτώσεις επιχειρήσεων που παρουσιάζουν ψευδώς βιώσιμες πρακτικές ή προϊόντα.
Ταυτόχρονα, οι επιχειρηματικοί ηγέτες επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο σε θέματα που επηρεάζουν ουσιαστικά τις δραστηριότητές τους, επιταχύνοντας τη συνεργασία εντός των κλάδων. Τέτοιες συνεργασίες προωθούν τη διαφάνεια και την τεχνική εξειδίκευση σε όλο το φάσμα της αλυσίδας αξίας, από την παραγωγή μέχρι την τελική διάθεση προϊόντων, με στόχο τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα.
Το 2025 οι επιχειρήσεις θα δώσουν προτεραιότητα στα ουσιαστικά ζητήματα ESG, υιοθετώντας το ως στρατηγικό πρίσμα και αξιοποιώντας το ως ευκαιρία για θεμελιώδη αναμόρφωση των επιχειρηματικών τους μοντέλων. Οι αλλαγές αυτές θα επιφέρουν ριζικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό προϊόντων, στις διαδικασίες προμηθειών και στις αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα.
Κύριες τάσεις
S&P Global εντόπισε τις δέκα πιο σημαντικές παγκόσμιες τάσεις που διαμορφώνουν το τοπίο του ESG μέσα στο 2025:
Πολιτική αβεβαιότητα
Οι εκλογικές αναμετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2024 σε περισσότερες από 60 χώρες επαναπροσδιορίζουν το πολιτικό πλαίσιο για τη βιωσιμότητα. Στις ΗΠΑ, η νέα διοίκηση υπόσχεται απορρύθμιση και προτεραιότητα στην "ενεργειακή κυριαρχία". Όμως είναι πιθανό να δούμε ισχυρότερες τοπικές πρωτοβουλίες, όπως και στην προηγούμενη θητεία Tραμπ.
Μετάβαση στην καθαρή ενέργεια με εμπόδια
Η ενεργειακή μετάβαση συγκρούεται πλέον με τις δυνάμεις της αγοράς και την ανάγκη για ενεργειακή ασφάλεια και οικονομική ανάπτυξη. Αν και οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια συνεχίζονται, η αύξηση της ζήτησης –ιδίως λόγω των data centers– ενδέχεται να διατηρήσει ή και να ενισχύσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Φυσικοί κίνδυνοι και προσαρμογή
Οι φυσικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης επιδεινώνονται, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να προσαρμόσουν τις στρατηγικές τους. Παράλληλα, τα παγκόσμια πρότυπα δημοσιοποίησης ενισχύονται, αυξάνοντας την πίεση για ενσωμάτωση των φυσικών κινδύνων στις εκτιμήσεις χρηματοοικονομικού κινδύνου.
Χρηματοδοτικό χάσμα
Το χρηματοδοτικό χάσμα για την κλιματική μετάβαση παραμένει τεράστιο. Ωστόσο, πρακτικές λύσεις, όπως η χρήση εργαλείων πιστωτικής ενίσχυσης, θα μπορούσαν να προσελκύσουν κεφάλαια θεσμικών επενδυτών.
Αγορές άνθρακα
Μετά τη συμφωνία στην COP29 για το Άρθρο 6 της Συμφωνίας των Παρισίων, η διεθνής εμπορία άνθρακα αποκτά σαφέστερο πλαίσιο, δημιουργώντας νέες επενδυτικές ευκαιρίες και ενθαρρύνοντας τη διακρατική συνεργασία για μείωση των εκπομπών.
Βιοποικιλότητα και φύση
Το 2025 αναμένεται ενίσχυση των πολιτικών και των χρηματοδοτικών εργαλείων για την προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας, με νέα μέσα όπως τα blue bonds και τις προσπάθειες δημιουργίας αγοράς "πιστώσεων βιοποικιλότητας".
Αλυσίδες εφοδιασμού υπό πίεση
Εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών, ρυθμιστικών και κλιματικών προκλήσεων, οι επιχειρήσεις θα αντιμετωπίσουν αυξημένη πίεση για βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Δίκαιη μετάβαση
Η ένταση σχετικά με το τι συνιστά μια δίκαιη και ισότιμη ενεργειακή μετάβαση –και ποιος θα την πληρώσει– θα συνεχίσει να παίζει ρόλο στη διεθνή σκηνή το 2025: πώς θα διασφαλιστεί ότι τα βάρη της μετάβασης δεν θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τους πλέον ευάλωτους πληθυσμούς, σε αναπτυσσόμενες και ανεπτυγμένες χώρες;
Τεχνητή νοημοσύνη και αποτύπωμα άνθρακα
Η ΑΙ προσφέρει ισχυρά εργαλεία για τη βιωσιμότητα, αλλά παράγει και έντονο ενεργειακό αποτύπωμα – κυρίως λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για data centers. Η εξίσωση μεταξύ ωφέλειας και κόστους σε εκπομπές άνθρακα θα γίνει κρίσιμο ζητούμενο.
Υποβολή εκθέσεων
Οι ρυθμιστικές και εθνικές αρχές σε όλο τον κόσμο θα συνεχίσουν να πιέζουν για συνεπή και συγκρίσιμη υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, όμως οι ανησυχίες σχετικά με τον αυξημένο φόρτο υποβολής εκθέσεων για τις εταιρείες ενδέχεται να επιβραδύνουν την υιοθέτηση.
Το 2025 δεν θα είναι μια χρονιά βεβαιοτήτων, αλλά μια χρονιά στρατηγικών αποφάσεων. Και όσοι οργανισμοί καταφέρουν να ευθυγραμμίσουν τις επιδιώξεις τους με την πραγματικότητα του νέου ESG τοπίου θα είναι εκείνοι που θα ξεχωρίσουν.
