Του Dan Alexander
Η πρόταση του προέδρου Τραμπ την προηγούμενη εβδομάδα να μετατρέψει τη Γάζα από "κολαστήριο" σε "Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής" προκάλεσε αντιδράσεις ηγετών από όλο τον κόσμο. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ προβάλλει τις αναπτύξεις πολυτελείας ως εργαλείο αστικής αναζωογόνησης. Ας πάμε στο παρελθόν και ας θυμηθούμε τι έκανε ο Τραμπ στο Atlantic City.
"Ο Τραμπ γνωρίζει άριστα την τέχνη της προώθησης", λέει ο Νίκολας Ρίμπις, ο οποίος διετέλεσε διευθύνων σύμβουλος της "αυτοκρατορίας των καζίνο". "Κανείς δεν θα μπορούσε να την προωθήσει καλύτερα από εκείνον - όπως κάνει και με το σχέδιό του για τη Λωρίδα της Γάζας. Είναι μια σπουδαία ιδέα. Δεν θα υλοποιηθεί ποτέ, αλλά είναι εξαιρετική".
Ο Τραμπ πρωτοέδειξε ενδιαφέρον για το Atlantic City στα τέλη της δεκαετίας του 1970, όταν ο τζόγος νομιμοποιήθηκε και τα καζίνο στην πόλη είχαν έσοδα 134 εκατ. δολάρια κατά το πρώτο χρόνο λειτουργίας τους. Άρχισε να δουλεύει απ' το τηλέφωνο, αφού είχε την πληροφορία πως ένα αγροτεμάχιο, που ανήκε σε κάποιον αρχιτέκτονα και γειτνίαζε με την ακίνητη περιουσία του πατέρα του, ήταν προς πώληση. Οι ντόπιοι δεν έβλεπαν πάντα με καλό μάτι τα σχέδια του Τραμπ - μια γυναίκα που είχε ένα μικρό ξενοδοχείο κοντά σε ένα οικόπεδο δεν ήθελε να το πουλήσει, και προκάλεσε εσωτερική διαμάχη στο στρατόπεδο του Τραμπ. "Αρνήθηκα να τη βρίσω", θυμάται ο Άλαν Μάρκους, σύμβουλος επικοινωνίας που συνεργαζόταν με τον Τραμπ εκείνη την περίοδο. "Πιστεύει ότι αν προσβάλλεις κάποιον, υπερασπίζεσαι τα δικαιώματά σου υποτιμώντας τον άλλον. Πιστεύει ότι αν δυσφημίσεις κάποιον, εσύ είσαι ανώτερος".
Το Trump Plaza άνοιξε το 1984. Το Trump's Castle έναν χρόνο αργότερα και το Trump Taj Mahal το 1990, με τον νεαρό μεγιστάνα να το διαφημίζει ως το "Όγδοο Θαύμα του Κόσμου". Όλη αυτή την περίοδο, ακολούθησε την ίδια τακτική, λέει η Μπάρμπαρα Ρες, που συμμετείχε στην κατασκευή του Trump Tower. "Ο Τραμπ μεγεθύνει τα πάντα", εξηγεί. "Μπορεί να πάρει το οτιδήποτε, να βάλει πάνω του το όνομά του και να πει ότι αυτό είναι το σπουδαιότερο κτίριο που έχει χτιστεί ποτέ. Αυτό κάνει".
Τα καζίνο είχαν εντυπωσιακά έσοδα, όχι αρκετά όμως για να καλύψουν τα χρέη του Τραμπ, γεγονός που στις αρχές της δεκαετίας του 1990 οδήγησε σε πολλές χρεοκοπίες. Ο Τραμπ βρήκε εύκολα χρήματα στο χρηματιστήριο. Οι επενδυτές αγόρασαν μετοχές της εισηγμένης του, η οποία έκανε το ντεμπούτο της στη Wall Street το 1995 με το σύμβολο "DJT". Αρχικά η εταιρεία ήταν ιδιοκτήτρια ενός καζίνο, έπειτα ο Τραμπ πρόσθεσε άλλα δύο, συσσωρεύοντας χρέος στον ισολογισμό της εισηγμένης. Οι επενδυτές πλήρωσαν το τίμημα όταν η επιχείρηση των καζίνο χρεοκόπησε άλλες δύο φορές στη δεκαετία του 2000.
Τι έχει μάθει ο Τραμπ από το Atlantic City; Ότι η διαφημιστική καμπάνια μετράει. Δεν πειράζει που τα οικονομικά των καζίνο δεν του βγήκαν - ο Τραμπ πέταξε με ελικόπτερο, προσέλκυσε πλήθη κόσμου, φιλοξένησε αγώνες πυγμαχίας και έχτισε τεράστια κτίρια. Κι όλα αυτά έπειθαν τις τράπεζες στην αρχή, έπειτα τους ομολογιούχους και στη συνέχεια τους επενδυτές ώστε να πιστέψουν στο όραμα του Τραμπ. "Ξέρει πολύ καλά πώς να διαμορφώνει τη γνώμη των άλλων", εξηγεί ο Μάρκους. "Μερικοί από τους πιο έξυπνους τύπους στη Wall Street έκαναν το λάθος κι επένδυσαν και επανεπένδυσαν στο χρέος του Τραμπ παρόλο που ήξεραν ότι δεν σκόπευε να το αποπληρώσει". Ακολούθησαν μεγάλες απώλειες, αλλά ο Τραμπ τα κατάφερε καλά, εν μέρει χάρη σε μια στρατηγική που ακολούθησε μεταφέροντας χρήματα από την εισηγμένη στην... τσέπη του.
Μία από τις ικανότητες του Τραμπ είναι να προσελκύει τα χρήματα των άλλων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με περίπου 400.000 δολάρια στον τρεχούμενο λογαριασμό του, ο Τραμπ είχε δανειστές που του έδιναν εκατομμύρια, και έως το τέλος της δεκαετίας... δισεκατομμύρια. "Είναι ένας συνδυασμός γοητείας, δύναμης και ελιγμών", σημειώνει ο Άντριου Βάις, ο οποίος εργάστηκε στον Trump Organization από το 1981 έως το 2017. "Με κάποιον τρόπο καταφέρνει να κερδίζει τους ανθρώπους, ακόμη και όταν πιστεύουν ότι αυτά που λέει είναι εκτός τόπου και χρόνου ή θεοπάλαβα. Τον έχω δει να το καταφέρνει πολλές φορές".
Το ίδιο κάνει ο Τραμπ με τη Γάζα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Αμερικανοί φορολογούμενοι δεν θα πληρώσουν τίποτα για να υλοποιηθεί το σχέδιό του. "Θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν γειτονικές εύπορες χώρες", ανέφερε την προηγούμενη Τρίτη. Η Σαουδική Αραβία απέρριψε αμέσως την ιδέα και εκπρόσωπος του Κατάρ σχολίασε ότι είναι πολύ νωρίς να μιλάμε για τέτοια πράγματα. Είναι σχεδόν απίθανο να δεχθεί οποιοδήποτε αραβικό κράτος να χρηματοδοτήσει τη "μεταμόρφωση" της Γάζας σε "Ριβιέρα".
Ποιος ξέρει όμως, ίσως ο Τραμπ ξαναβρεί εύκολα χρήματα λεφτά, ίσως κάποιος να είναι διατεθειμένος να πετάξει μερικά δισεκατομμύρια για να ευχαριστήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, και αυτός με τη σειρά του να τα διοχετεύσει στην υλοποίηση ενός αμφιλεγόμενου project στη Γάζα, ώστε να παρουσιαστεί ως νικητής.
