Της Ξανθής Γούναρη
Δύσκολα υπάρχει πιο αμφιλεγόμενη μάρκα παπουτσιών από τα Crocs. Είτε τα μισείς είτε τα αγαπάς είτε με την πάροδο του χρόνου συμβιβάζεσαι με το γεγονός ότι είναι απλώς cool. Τα "άσχημα παπούτσια" φαίνεται να έχουν μετατραπεί σε πραγματική φλέβα "χρυσού" και στην ελληνική αγορά.
Ο επίσημος διανομέας του brand στην Ελλάδα, η 2ΧΜ Ελλάς, κατέγραψε το 2024 εντυπωσιακή αύξηση 50,85% στον κύκλο εργασιών, με τις πωλήσεις να ανέρχονται στα 32,74 εκατ. ευρώ, ενώ τα καθαρά κέρδη εκτινάχθηκαν κατά 83,2% στα 3,91 εκατ. ευρώ.
Η επίδοση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη το διεθνές περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιείται η Crocs Inc. Η διεθνής εταιρεία, που αντιμετωπίζει αυξημένους δασμούς και καταγράφει τεράστιες ζημιές, πέντε ημέρες πριν τα Χριστούγεννα προσέφυγε στη δικαιοσύνη κατά της κυβέρνησης Τραμπ, διεκδικώντας επιστροφή 54 εκατ. δολαρίων.
Από το "τέρας της μόδας" στο must-have της Gen Z
Η εκρηκτική ανάπτυξη της 2ΧΜ Ελλάς δεν είναι τυχαία. Τα Crocs μετατράπηκαν από υπόδημα νοσηλευτών και κηπουρών σε παγκόσμιο lifestyle προϊόν. Το brand κατάφερε να πείσει μια ολόκληρη γενιά ότι το "άσχημο" είναι το νέο cool.
Στην Ελλάδα, το μείγμα λειτούργησε ιδανικά. Ελληνικός ήλιος που ευνοεί τα ανοιχτά υποδήματα, lifestyle που ζητάει άνεση, και η γενιά Z που έκανε το πρακτικό fashionable. Αδιάβροχο, ελαφρύ, με τρύπες για αερισμό στο μεσογειακό καλοκαίρι - και ξαφνικά όλοι θέλουν ένα ζευγάρι Crocs.
Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, τα Crocs έπαψαν να είναι απλά χρηστικά παπούτσια. Οι συνεργασίες με τη Balenciaga, τον Post Malone, και πιο πρόσφατα με τη Simone Rocha για τη συλλογή Spring 2026 - με platform Crocs στολισμένα με πέρλες που έκαναν την εμφάνισή τους στα catwalks - έστειλαν το brand από το νοσοκομείο στο runway.
Τα Jibbitz, τα διακοσμητικά pins που κουμπώνουν στις τρύπες, ολοκλήρωσαν τη μετάβαση: κάθε ζευγάρι έγινε προσωπική δήλωση. Και η Gen Z το λάτρεψε.
Τα νούμερα της επιτυχίας και το ερωτηματικό
Η 2ΧΜ Ελλάς, που εκτός από Crocs διανέμει και τα brands Superga, Vagabond, Florsheim, Tous, Ambitious, Carrano, Hoff και Blundstone δραστηριοποιούμενη στη χονδρική και στη λιανική, σημείωσε ισχυρή επίδοση το 2024. Ο κύκλος εργασιών εκτοξεύτηκε στα 32,738 εκατ. ευρώ από 21,7 εκατ. το 2023.
Τα καθαρά κέρδη ακολούθησαν ακόμα πιο εντυπωσιακή πορεία καθώς από 2,13 εκατ. ευρώ το 2023 ανήλθαν σε 3,91 εκατ. ευρώ το 2024.
Το μικτό κέρδος άγγιξε τα 9,996 εκατ. ευρώ, ενώ το EBITDA σημείωσε άλμα 74,2% στα 5,648 εκατ. ευρώ, με το περιθώριο να βελτιώνεται στο 17,25%. Τα ταμειακά διαθέσιμα έφτασαν τα 11,287 εκατ. ευρώ, η καθαρή θέση σχεδόν διπλασιάστηκε στα 8,539 εκατ. ευρώ. ενώ τα βραχυπρόθεσμα δάνεια μειώθηκαν κατά 38,7%, στα 4,41 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, υπάρχει ένα στοιχείο που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής κι αυτό είναι οι προκαταβολές πελατών, οι οποίες σχεδόν διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 12,81 εκατ. ευρώ από 6,96 εκατ. ευρώ.
Πρακτικά, σχεδόν το 39% του τζίρου του 2024 αφορά χρήματα που εισπράχθηκαν προκαταβολικά για παραγγελίες που δεν έχουν ακόμη εκτελεστεί. Τέσσερα στα δέκα ευρώ δεν αντιστοιχούν σε ολοκληρωμένες πωλήσεις.
Είναι ένδειξη εκρηκτικής ζήτησης ή αποτέλεσμα πίεσης στην εφοδιαστική αλυσίδα; Το ερώτημα θα απαντηθεί στο τέλος του 2025.
Μισό δισεκατομμύριο ζημιές
Την ώρα που στην Ελλάδα τα Crocs ξεπουλάνε, στις ΗΠΑ η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Το δεύτερο τρίμηνο του 2025, η Crocs Inc. κατέγραψε ζημιές 492,3 εκατ. δολαρίων, από κέρδη 228,9 εκατ. δολαρίων έναν χρόνο πριν.
Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, οι συνολικές ζημιές έφτασαν τα 332,2 εκατ. δολάρια, έναντι κερδών 381,4 εκατ. δολαρίων το 2024. Δύο συνεχόμενα ζημιογόνα τρίμηνα, μετά από χρόνια κερδοφορίας.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η απομείωση αξίας 737 εκατ. δολαρίων για την εξαγορά της HEYDUDE, που αποκτήθηκε το 2021 έναντι 2,5 δισ. δολαρίων και πλέον "αιμορραγεί". Στο τρίτο τρίμηνο, τα έσοδά της κατέρρευσαν κατά 21,6%.
Δασμοί που πνίγουν την παραγωγή
Αλλά πίσω από τις ζημιές υπάρχει και ένας άλλος ένοχος: Οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ που έχουν πλήξει όλα τα κύρια κέντρα παραγωγής της Crocs. Η εταιρεία παράγει το 47% των προϊόντων της για την αμερικανική αγορά στο Βιετνάμ, όπου έχει επιβληθεί δασμός 20,7%. Αλλά το πρόβλημα δεν σταματά εκεί. Στην Κίνα ο δασμός φτάνει το 37%, στην Ινδία το 24,2%, στην Ινδονησία το 22,6% και στο Μεξικό το 15,4%.
Ο μέσος δασμός παγκοσμίως έχει φτάσει το 17%, σύμφωνα με το U.S. Tax Policy Center. Για μια εταιρεία που βασίζεται στη γρήγορη παραγωγή χαμηλού κόστους σε Ασία, αυτό είναι καταστροφικό.
Η Crocs αναμένει να πληρώσει 90 εκατ. δολάρια ετησίως. Οι δασμοί επηρέασαν τα μικτά περιθώρια κατά 230 μονάδες βάσης στο τρίτο τρίμηνο.
"Η καθημερινή αβεβαιότητα σχετικά με το επίπεδο αυτών των δασμών καθιστά απίστευτα δύσκολο να σχεδιάσουμε και να προβλέψουμε τόσο τις βραχυπρόθεσμες όσο και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην επιχείρησή μας", δήλωσε ο CEO Andrew Rees.
Στις 20 Δεκεμβρίου 2025, η εταιρεία κατέθεσε αγωγή στο U.S. Court of International Trade, ζητώντας επιστροφή 54 εκατ. δολαρίων. Υποστηρίζει ότι ο Trump υπερέβη τις εξουσίες του επιβάλλοντας δασμούς χωρίς έγκριση του Κογκρέσου, επικαλούμενος τον νόμο IEEPA.
Η Crocs δεν είναι μόνη. Η εταιρεία ενώνει τη φωνή της με άλλες μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη, όπως η Costco, η Revlon και η Kawasaki Motors. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει στην ατζέντα του δύο μεγάλες νομικές προσφυγές που αφορούν τους δασμούς της κυβέρνησης Trump, και η Crocs κατέθεσε τη μήνυσή της για να διασφαλίσει ότι θα πάρει τα χρήματά της πίσω αν οι δικαστές ακυρώσουν το πρόγραμμα.
Γιατί η Ελλάδα είναι διαφορετική
Η ελληνική αγορά έχει τρία πλεονεκτήματα: δεν επηρεάζεται από τους αμερικανικούς δασμούς, διαθέτει κλίμα ιδανικό για ανοιχτά υποδήματα και έναν διανομέα με αποτελεσματικό δίκτυο χονδρικής και λιανικής.
Υπάρχει όμως και ένα τέταρτο στοιχείο: το timing. Η Crocs κατέκτησε την Ελλάδα ακριβώς τη στιγμή που η τάση του "άσχημου παπουτσιού" κορυφώνεται διεθνώς.
Ο χρόνος θα δείξει αν η ελληνική επιτυχία μπορεί να συνεχιστεί σε ένα περιβάλλον όπου η διεθνής εταιρεία αιμορραγεί.
