Του Mike O'Sullivan
Πριν από μια εβδομάδα άρχισα να διαβάζω το δεύτερο βιβλίο των ναυάρχων Jim Stavridis και Elliot Ackerman, "2054", το οποίο όπως και το πρώτο ("2034") είναι ένα έργο μυθοπλασίας που μας λέει πώς εξελίσσεται ο κόσμος μας και ποιους κινδύνους θα αντιμετωπίσουμε. Χωρίς να αποκαλύψουμε την πλοκή, το "2054" δείχνει πώς οι νέες τεχνολογίες μπορούν να αναπτυχθούν με κακόβουλο τρόπο, ώστε να φέρουν τα πάνω-κάτω στη γεωπολιτική. Ωστόσο, όσο κι αν απολαμβάνω το έργο του συγγραφικού διδύμου Stavridis-Ackerman, ένιωσα διαβάζοντας το "2054" σχεδόν το ίδιο που ένιωσα με το "2034" (έχει έρθει αυτή η χρονιά;): ότι τα παράδοξα πολιτικά γεγονότα έχουν ξεπεράσει τη μυθοπλασία.
Η ρητορική και οι πράξεις του Τραμπ είναι ένα fin de siècle για τα τελευταία 70 χρόνια της αμερικανικής διπλωματίας, προκαλώντας σχόλια και αντιδράσεις σε ολόκληρο τον κόσμο (ο υπουργός Άμυνας της Σιγκαπούρης περιέγραψε πως βλέπει τις ΗΠΑ να μεταμορφώνονται από μια δύναμη "ηθικής νομιμοποίησης" σε έναν "ιδιοκτήτη που ζητά το ενοίκιο").
Το ανησυχητικό είναι ότι οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίζουν πλέον τους συμμάχους τους ως εχθρούς και τους εχθρούς τους ως φίλους. Η Ευρώπη έχει θορυβηθεί, αλλά ελάχιστα ευρωπαϊκά κράτη έχουν αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μετα-παγκοσμιοποιημένου κόσμου (ο Μάριο Ντράγκι, μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την προηγούμενη εβδομάδα το έθεσε πολύ σωστά - "Κάντε κάτι!").
Γίνεται κουβέντα για αμυντικά ομόλογα ύψους 500 δισ. ευρώ, για κοινές πυρηνικές "ασπίδες" και λίστες αγοράς αμυντικού εξοπλισμού. Όμως πιο επιτακτικό από την αγορά μαχητικών αεροσκαφών είναι να αποκτήσει η Ευρώπη μια συμπαγή στρατηγική ασφάλειας. Στη σκιά των γερμανικών εκλογών, μια είδηση που δεν έλαβε τη δέουσα σημαία τις προηγούμενες μέρες ήταν η κατάρρευση των συνομιλιών στην Αυστρία για τον σχηματισμό της πρώτης κυβέρνησης συνασπισμού με επικεφαλής το ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερία (FPO) που δεν κατάφερε να συμφωνήσει με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (OVP).
Πριν από μερικές εβδομάδες, τα δύο κόμματα είχαν συμφωνήσει στο οικονομικό πρόγραμμα, αλλά δεν μπορούσαν να καταλήξουν σε μια κοινή εξωτερική πολιτική, ενώ ένα κρίσιμο σημείο εμπλοκής ήταν η εποπτεία των υπηρεσιών πληροφοριών (το OVP ήθελε να έχει την ευθύνη). Πρόκειται για ένα ευαίσθητο θέμα, δεδομένου ότι το FPO τρέφει "συμπάθεια" για το Κρεμλίνο, ενώ το 2018 ο Herbert Kickl (ηγέτης του FPO), όταν ήταν υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, διέταξε έρευνα για τις υπηρεσίες ασφαλείας της χώρας. Σήμερα, λίγα από τα κράτη-μέλη της ΕΕ μοιράζονται πληροφορίες με την Αυστρία.
Αυτό που φοβούνται είναι η διείσδυση, το σαμποτάζ και η χειραγώγηση της Ρωσίας σε όλη την Ευρώπη. Η ΕΕ δεν έχει κάνει και πολλά πράγματα για να θωρακιστεί από τη ρωσική ανάμειξη στα του οίκου της και τώρα έχει μπροστά της μια πρόκληση για την ασφάλεια (και την άμυνα της) που ζητά άμεση λύση.
Λύση που θα μπορούσε να έχει διάφορες μορφές.
Η πρώτη είναι να τιμωρούνται τα κράτη της ΕΕ που συστηματικά αντιτίθενται στις πολιτικές, τις αξίες και τα συμφέροντα του ευρωπαϊκου μπλοκ. Η Ουγγαρία είναι ο κύριος παραβάτης και ενώ ορισμένα ευρωπαϊκά κονδύλια προς τη Βουδαπέστη έχουν μπλοκαριστεί, συνολικά η ΕΕ έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει τον Βίκτορ Όρμπαν. Στο πρόσφατο παρελθόν έχει ανοίξει η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον αποκλεισμό της Ουγγαρίας από την ΕΕ, κάτι που τεχνικά είναι δύσκολο, αλλά θα πρόσφερε στην Ευρώπη μεγαλύτερη ιδεολογική συνοχή, αφού οι "παραβάτες" θα τιμωρούνταν για τις πράξεις τους.
Δεύτερος άξονας είναι η αυστηρή εποπτεία των Ρώσων -και των κεφαλαίων τους- που μετακινούνται στην Ευρώπη. Βιέννη, Μιλάνο και νότια Γαλλία, για να μην αναφέρουμε τμήματα της Ελβετίας, είναι δημοφιλείς προορισμοί για τους πλούσιους Ρώσους και ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι κορεσμένες από το ρωσικό χρήμα. Η ρωσική ανάμειξη στην εσωτερική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου -και τελευταία της Ιρλανδίας- δεν έχει αντιμετωπιστεί επιθετικά, και φοβάμαι πως η κατάσταση εκεί είναι χειρότερη από ό,τι στη Γερμανία.
Αντί να επιδιώκουν να αγοράσουν και άλλους εκτοξευτές πυραύλων, οι πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης θα έπρεπε να στραφούν περισσότερο στο εσωτερικό του μπλοκ και να κλείσουν πόρτα στους Ρώσους, αφήνοντάς τους έξω από τις ευρωπαϊκές υποθέσεις.
Έπειτα, σε διαρθρωτικό επίπεδο, υπάρχει περιθώριο για πολύ μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κυβερνήσεων και κοινές ομάδες κρούσης για το οργανωμένο έγκλημα (οι συμμορίες αποτελούν αγαπημένη προέκταση του ρωσικού κράτους). Υπάρχει ανάγκη για ενίσχυση της κοινής χρήσης δορυφόρων και για συνεργασία στον ηλεκτρονικό πόλεμο.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν εφησυχασμένες. Ενώ θα χρειαστεί χρόνος για να "χτιστεί" η αμυντική πληρότητα της Ευρώπης, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα της ασφάλειας είναι πιο εύκολο να τεθούν σε ισχύ, αλλά θα δοκιμάσουν την πυγμή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Απόδοση - επιμέλεια: Μιχάλης Παπαντωνόπουλος
