Το μυστηριώδες ουκρανικό όπλο που καταρρίπτει ρωσικές βόμβες

Του David Hambling

Οι glide bombs της Ρωσίας έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Η τοποθέτηση φθηνών μη κατευθυνόμενων βομβών με αναδυόμενες πτέρυγες και δορυφορική πλοήγηση τις μετατρέπει σε όπλα ακριβείας, που μπορούν να εκτοξευθούν πέρα από το βεληνεκές των πυραύλων εδάφους-αέρος. Η παραγωγή αυξήθηκε ραγδαία το 2024 και η Ρωσία εκτοξεύει χιλιάδες τέτοιες βόμβες κάθε μήνα, κατά της Ουκρανίας, αφήνοντας κρατήρες 70 μέτρων και προκαλώντας βαριές απώλειες.

Όμως, η Ουκρανία μπορεί να έχει βρει μια απάντηση σε αυτήν την απειλή. Την περασμένη εβδομάδα, εκπρόσωπος της ουκρανικής πολεμικής αεροπορίας δήλωσε στο RBC-Ukraine ότι οι δυνάμεις τους κατέρριψαν μια glide bomb στην περιοχή Ζαπορίζια, προσθέτοντας ότι δεν ήταν η πρώτη επιτυχής αναχαίτιση, αλλά χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Σύμφωνα με το Telegram, το μυστηριώδες όπλο έχει πλέον αρχίσει να αναπτύσσεται και ο αριθμός των αναχαιτίσεων θα αυξηθεί σύντομα.

Πώς μπορεί η Ουκρανία να επιτύχει αυτό το κατόρθωμα;

Οι glide bombs είναι δύσκολοι στόχοι για αρκετούς λόγους. Αν και οι μεγαλύτερες μπορεί να ζυγίζουν έως και τρεις τόνους, συνήθως είναι κάτω από έναν τόνο και έχουν άνοιγμα φτερών μικρότερο από επτά πόδια. Είναι πολύ μικρότερες από τα αεροσκάφη στα ραντάρ και αντίστοιχα δύσκολο να εντοπιστούν και να στοχοποιηθούν.

Επιπλέον, είναι κυριολεκτικά δύσκολοι στόχοι. Δεν έχουν ευάλωτους κινητήρες ή δεξαμενές καυσίμων και αντί για λεπτή μεταλλική άτρακτο έχουν παχύ ατσάλινο περίβλημα.

Αλλά αυτό που τις κάνει πραγματικά απαιτητικές είναι οι αριθμοί. Μπορούν να καταρριφθούν με αντιαεροπορικούς πυραύλους (μερικές φορές), αλλά δεν είναι βιώσιμες.

Σε συνέντευξή του στο BBC, ο Justin Bronk του thinktank RUSI σημείωσε ότι υπάρχουν πάρα πολλές που δεν μπορούν να καταρριφθούν με συμβατικές μεθόδους.

Αυτό τις καθιστά πρακτικά ασταμάτητες με τα υπάρχοντα αμυντικά συστήματα. Όπως και με τα μικρά drones, το χαμηλό κόστος και ο μεγάλος αριθμός τους τα καθιστούν πολύ πιο αποτελεσματικά από το παραδοσιακό στρατιωτικό υλικό.

Οι περισσότεροι σχολιαστές θεωρούν ότι ο μόνος τρόπος για να σταματήσουν οι glide bombs είναι να τις στοχεύσουν "αριστερά από την εκτόξευση", δηλαδή πριν προλάβουν να εκτοξευθούν. Ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι να εφοδιαστεί η Ουκρανία με καλύτερη αεράμυνα ή με περισσότερα F-16 ή άλλα μαχητικά, ώστε τα ρωσικά αεροσκάφη να μπορούν να απομακρυνθούν από την εμβέλεια των 40 μιλίων.

Άλλοι, όπως αυτή η έκθεση του think tank RAND τον περασμένο Ιούνιο, προχωρούν περισσότερο και προτείνουν ότι τα πλήγματα κατά των αεροπορικών βάσεων που φιλοξενούν βομβαρδιστικά αεροσκάφη είναι η καλύτερη λύση. Αυτό θα απαιτούσε όπλα, όπως το αμερικανικό ATACMS ή άλλα συστήματα μεγάλου βεληνεκούς. Η Αμερική ήταν απρόθυμη να προμηθεύσει τέτοια όπλα ή να επιτρέψει τη χρήση τους σε στόχους στο ρωσικό έδαφος.

Καταρρίπτοντας τις βόμβες

Ωστόσο, δεν έχουν εγκαταλείψει όλοι την προσπάθεια κατάρριψης των εν λόγω βομβών. Κατά σύμπτωση, η Διεύθυνση Μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ μόλις προκήρυξε έναν διαγωνισμό καινοτομίας για την αντιμετώπιση τους. Αυτό καλύπτει τη φάση της ανίχνευσης και διάφορες πιθανές λύσεις, όπως η ηλεκτρονική παρεμβολή του συστήματος καθοδήγησης της βόμβας, η παρεμπόδιση του αεροσκάφους εκτόξευσης να βρεθεί εντός εμβέλειας - και η καταστροφή της βόμβας στον αέρα.

Η πρόκληση αναζητά την καινοτομία, ιδίως στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης ή της μηχανικής μάθησης, και απαιτεί φορητά συστήματα χαμηλού κόστους που μπορούν να αναπτυχθούν σε κλίμακα και δεν απαιτούν εκτεταμένη εκπαίδευση.

Έχει ήδη βρει η Ουκρανία μια λύση και αν ναι, πώς μοιάζει;

Θα μπορούσαμε να πάρουμε κάποιες ενδείξεις από τη λύση της Ουκρανίας σε δύο άλλες καινοτόμες εναέριες απειλές, οι οποίες ήταν και οι δύο πολύ μικρές και πολύ πολυάριθμες για την παραδοσιακή αεράμυνα: τα αναγνωριστικά drones και τα επιθετικά Shahed drones.

Τα ρωσικά αναγνωριστικά drones σταθερής πτέρυγας βρίσκονται σε τροχιά σε ύψος αρκετών χιλιάδων ποδιών και κατευθύνουν τα πυρά του πυροβολικού, τους πυραύλους και τα πλήγματα των drones μεγάλης εμβέλειας με μεγάλη ακρίβεια.

Πέρυσι, η Ουκρανία ξεκίνησε να τα καταρρίπτει με ειδικά αναχαιτιστικά drones FPV, συνδεδεμένα με ένα δίκτυο αισθητήρων και έξυπνο λογισμικό ελέγχου που κατευθύνει αποτελεσματικά τους χειριστές των αναχαιτιστικών στους στόχους. Από το περασμένο καλοκαίρι, έχουν αναρτηθεί εκατοντάδες βίντεο που δείχνουν ρωσικά drones να καταρρίπτονται και οι δυνατότητες της Ρωσίας να έχουν διαβρωθεί σοβαρά.

Τα Shaheds, drones ιρανικής σχεδίασης με άνοιγμα φτερών επτά ποδιών και πολεμική κεφαλή εκατό λιβρών, πραγματοποιούν επιθέσεις στην Ουκρανία σε αυξανόμενο αριθμό. Αλλά η συντριπτική πλειοψηφία - περίπου το 96% τον Ιανουάριο - καταρρίπτεται. Η βασική καινοτομία της Ουκρανίας ήταν και πάλι η ανάπτυξη ενός δικτύου αισθητήρων -συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων δικτυωμένων μικροφώνων σε στύλους- και ενός κεντρικού λογισμικού ελέγχου. Αυτή τη φορά, η αιχμή του δόρατος αποτελείται από μονάδες εξοπλισμένες με προβολείς και αυτόματα κανόνια ή βαριά πολυβόλα. Αυτές μετακινούνται σε θέση για να καταρρίψουν τα αργά κινούμενα Shaheds κατά την άφιξή τους.

Η λύση μπορεί να μοιάζει με μια σύνθεση αυτών των δύο. Στην περίπτωση των glide bombs, η κύρια απαίτηση είναι η προστασία των θέσεων κοντά στη γραμμή του μετώπου, ώστε τα μέσα να μπορούν να συγκεντρωθούν περισσότερο. Αυτά θα περιλαμβάνουν ραντάρ ή άλλους αισθητήρες για την ανίχνευση των εισερχόμενων βομβών, ένα σύστημα ελέγχου για τον εντοπισμό των απειλών και των πλησιέστερων αμυνόμενων, και κάποιου είδους μηχανισμό.

Αυτά μπορεί να είναι μικροί, χαμηλού κόστους κατευθυνόμενοι πύραυλοι, παρόμοιοι με το σύστημα πυραύλων Vampire που κατευθύνεται με λέιζερ και προμηθεύονται οι ΗΠΑ, αντιαεροπορικά πυροβόλα ελεγχόμενα από υπολογιστή, όπως το γερμανικό Skynex ή μια νέα μορφή αεροσκάφους αναχαίτισης υψηλής ταχύτητας, όπως το νέο αναχαιτιστικό Sting της Wild Hornets. Οποιοδήποτε από αυτά θα μπορούσε να ενσωματώσει το είδος της Τεχνητής Νοημοσύνης που το ΝΑΤΟ προτείνει με υψηλό ποσοστό επιτυχίας.

Όπως επισημαίνεται στο έγγραφο του ΝΑΤΟ, η κλιμάκωση είναι το κλειδί. Κάθε βόμβα που μπορεί να αναχαιτιστεί, θα σώσει ζωές. Αλλά η κατάρριψη ενός σημαντικού μέρους τους θα στερήσει από τη Ρωσία μια ζωτικής σημασίας επιθετική ικανότητα και θα αλλάξει τη μορφή της σύγκρουσης, καθώς η Ρωσία έχει εξαρτηθεί από τη δύναμη πυρός για να φέρει αποτελέσματα.

Ένα επιτυχημένο σύστημα αναχαίτισης θα έκανε μεγάλη διαφορά για την Ουκρανία. Θα είχε επίσης ευρύτερα αποτελέσματα. Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ, για παράδειγμα, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις κατευθυνόμενες βόμβες JDAM. Αν αυτές ξαφνικά καταστούν αναποτελεσματικές, η ικανότητα της Αμερικής να διεξάγει πόλεμο θα επηρεαστεί σοβαρά.