Του Melik Kaylan
Ξαφνικά βρεθήκαμε απέναντι σε ένα ιστορικό γεγονός, όπου όλες οι καταστροφικές συγκρούσεις που προβλέπονταν, όλη η ένταση που είχε συσσωρευτεί επί δεκαετίες, ξέσπασαν ταυτόχρονα. Ρωσία-Ουκρανία, Αρμενία-Αζερμπαϊτζάν, Ισραήλ-Παλαιστίνη κ.ά., με συγκρούσεις που "αναζωπυρώνονται" πέρα από τα σύνορα αλλά και εντός των συνόρων, απειλώντας ακόμη και δυτικές χώρες όπου ζουν πλέον σε μεγάλους αριθμούς υποστηρικτές της κάθε πλευράς. Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά σχεδόν ταυτόχρονα, υπάρχει κάποιος συνδετικός κρίκος που τα ενώνει;
Σε αυτή τη στήλη και πριν από χρόνια στη Wall Street Journal προειδοποιούσα, μαζί με πολλούς άλλους, ότι η εισβολή της Ρωσίας στη Γεωργία το 2008 θα οδηγούσε στην ίδια κατάσταση και στην Ουκρανία. (Ο τότε πρόεδρος της Γεωργίας, Μιχαήλ Σαακασβίλι, βγήκε στη συνέχεια σε κάθε μέσο ενημέρωσης που μπόρεσε στις ΗΠΑ και την Ευρώπη προειδοποιώντας για την απειλή). Η σύγκρουση Ισραήλ-Γάζας είχε επίσης προβλεφθεί από πολλούς, αν και λίγοι περίμεναν τον επακόλουθη φρίκη. Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ "σιγο-έβραζε" επίσης για δεκαετίες. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, την παρ' ολίγον "αναζωπύρωση" των Βαλκανίων πρόσφατα, όταν Σέρβοι μαχητές επιτέθηκαν πέρα από τα σύνορα στο Κόσσοβο. Εν τω μεταξύ, πολλοί προβλέπουν επίσης ότι, με τις μεταναστευτικές πολιτικές ή την έλλειψή τους που ισχύουν σήμερα, οι δυτικές χώρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με τα ίδια μακροχρόνια εθνοτικά μίση που αντιμετωπίζουν οι χώρες προέλευσης.
Αυτές ήταν "παγωμένες συγκρούσεις". Παρέμειναν παγωμένες τόσο καιρό και αναζωπυρώθηκαν πλήρως μόνο μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Δύση, για παράδειγμα, δεν έχει κάποιο μοχλό να χρησιμοποιήσει στην αντιπαράθεση Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν για το Καραμπάχ. Η αλήθεια είναι ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ έχουν πάψει να σκέφτονται γεωστρατηγικά εδώ και χρόνια. Η Ουάσινγκτον αποσύρθηκε από τον παγκόσμιο Ψυχρό Πόλεμο μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, μόνο και μόνο για να κολλήσει στον "πόλεμο κατά της τρομοκρατίας". Η Μόσχα, ωστόσο, δεν σταμάτησε ποτέ, αλλά μάλλον μεγάλωσε σε δύναμη, πλούτο και μαχητικότητα, ενώ η Δύση ήταν αφηρημένη. Και αυτό περιλαμβάνει και τον τομέα του πολέμου στον κυβερνοχώρο και στην προπαγάνδα. Εκεί που η Δύση είναι πλέον ευάλωτη σε εσωτερικές διαιρέσεις για οποιοδήποτε μείζον θέμα, οι οποίες συχνά ενισχύονται από τους "κυβερνοπολεμιστές" της Μόσχας, ο πληροφοριακός χώρος της Ρωσίας δεν παρουσιάζει κανένα σημάδι τέτοιας έκθεσης. Σε μια προηγούμενη στήλη, αναφερθήκαμε στο πώς το Κρεμλίνο, για δεκαετίες και ακόμη και αιώνες, διατήρησε τη συνήθεια να δημιουργεί διχασμούς εντός της αυτοκρατορίας του, και πέραν αυτής, ως απειλή για τις τοπικές προσπάθειες ανεξαρτησίας - ή για τις αντίπαλες δυνάμεις που προσπαθούν να διατηρήσουν την ειρήνη αλλού.
Πώς συμληρώνουν λοιπόν το παζλ της σημερινής εικόνας όλα αυτά; Στην Αρμενία, η ανεξάρτητη ηγεσία κέρδισε εν τέλει δημοκρατικά την εξουσία με τον σημερινό πρωθυπουργό Νικολ Πασινιάν το 2018. Το Κρεμλίνο το εξέλαβε ως απαράδεκτη πρόκληση. Ο Πασινιάν ήταν ουσιαστικά προϊόν μιας νεότερης δημοκρατικής επανάστασης, κάτι μισητό στον Πούτιν. Για αυτό και ο μεγάλος πρωτοστάτης των έγχρωμων επαναστάσεων, ο Σαακασβίλι της Γεωργίας, βρίσκεται τώρα δηλητηριασμένος και φυλακισμένος στην ίδια του τη χώρα υπό το φιλικό προς τη Μόσχα καθεστώς της Τιφλίδας. Ήταν το κίνημα των έγχρωμων επαναστάσεων στη δεκαετία του 2000 που πυροδότησε την ανατροπή των διεφθαρμένων ηγετών μετασοβιετικού τύπου σε πολλές χώρες. Έτσι, ο Πασινιάν έπρεπε να τιμωρηθεί.
Η αχίλλειος πτέρνα του Πασινιάν ήταν η πολιτική δύναμη του Καραμπάχ και των μαχητών του στην αρμενική πολιτική. Πράγματι, κέρδισε τις εκλογές αψηφώντας την κυριαρχία τους στο Ερεβάν. Οι πολίτες της Αρμενίας είχαν βαρεθεί τη διεφθαρμένη, ψευδο-εθνικιστική, λαϊκίστικη, προσκείμενη στο Κρεμλίνο κυριαρχία στη χώρα. Ο Πασινιάν πάτησε όλα τα κουμπιά του Πούτιν, όπως είχε κάνει κάποτε ο Σαακασβίλι, κερδίζοντας μέσω της πραγματικής δημοκρατίας και έδιωξε τις μαριονέτες του Κρεμλίνου. Έτσι, το Κρεμλίνο κατέστησε σαφές κατά τη διάρκεια της μικρότερης σύγκρουσης του 2020 στο Καραμπάχ ότι η Ρωσία δεν θα υπερασπιζόταν την Αρμενία. Το αποτέλεσμα; Το Αζερμπαϊτζάν κατέκτησε πλήρως το Καραμπάχ φέτος με έναν μεγαλύτερο πόλεμο. Η Μόσχα δεν κούνησε ούτε το δαχτυλάκι της για να υπερασπιστεί την Αρμενία. Έτσι, προφανώς, η Ρωσία έβαλε το χεράκι της στο ξέσπασμα αυτής της σύγκρουσης. Και μόλις πρόσφατα η ρωσική Lukoil υπέγραψε συμφωνία για επένδυση 1,5 δισ. δολαρίων στο διυλιστήριο πετρελαίου του αζέρικου πετρελαϊκού κολοσσού SOCAR στην Τουρκία. Άλλο ένα πλήγμα για την Αρμενία και τον Πασινιάν.
Τώρα, δώστε προσοχή σε αυτό. Οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές της ασφάλειας του Αζερμπαϊτζάν είναι η Τουρκία και το Ισραήλ. Για την πρώτη, το Αζερμπαϊτζάν είναι το τελευταίο βήμα στο χερσαίο δρόμο προς τα τουρκογενή κράτη της Κεντρικής Ασίας. Αυτό θα αποτελέσει τελικά μια παράπλευρη απειλή για τη ρωσική ηγεμονία επί των παλαιών αποικιών της εκεί. Μέχρι στιγμής, το μήνυμα της Μόσχας προς τους Αζέρους είναι: Σας βοηθήσαμε να καταλάβετε το Καραμπάχ. Αυτό είναι το καρότο, αν παίξετε μαζί μας, ππορούμε όλοι να γίνουμε πλούσιοι. Πού είναι το ματίγιο; Βλέπεις την Ουκρανία; Και τώρα το Ισραήλ. Όπως έχουμε επαναλάβει συχνά σε αυτή η στήλη, το ενδιαφέρον του Ισραήλ να βοηθήσει το Μπακού έχει να κάνει με τη δημιουργία μιας ακόμη περιφερειακής δύναμης που θα αμφισβητήσει το Ιράν. Η Μόσχα δεν παρενέβη σε αυτό το σχέδιο... μέχρι που το Ιράν έγινε ένας σημαντικός στρατιωτικός σύμμαχος του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ξαφνικά, η Μόσχα είναι πολύ εξαρτημένη από το Ιράν για να συνεχίσει να παίζει με όλες τις πλευρές, ειδικά για να συνεχίσει να βοηθάει το Ισραήλ. Δεν δίνεις μια νίκη στους αντιπάλους του Ιράν στον Καύκασο χωρίς να δώσεις κάτι στο Ιράν αλλού. Και εδώ φτάνουμε στη σύγκρουση Ισραήλ-Γάζας. Η Μόσχα δίνει και παίρνει.
Το εκτεταμένο δίκτυο σηράγγων και ο όγκος των πυρομαχικών που αναπτύσσει η Χαμάς υποδηλώνουν όχι μήνες αλλά χρόνια ανάπτυξης με μικρές κλιμακωτές εργασίες ώστε να να μην εντοπιστεί όλο αυτό απο τα ραντάρ. Μια επιχείρηση τόσο φρικιαστική έπρεπε να προκαλέσει μια μαζική ισραηλινή απάντηση, τόσο μαζική ώστε να προκαλέσει γεωστρατηγικές ανακατατάξεις. Το Ιράν αναμφίβολα υπολόγιζε ακριβώς σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Οι μουλάδες μισούσαν τις συμφωνίες του Αβραάμ και αυτός ήταν ένας σίγουρος τρόπος για να τις ακυρώσουν. Αλλά πέρα από αυτό, τα κύματα σοκ απειλούν να μετατρέψουν εκ νέοου την περιοχή σε Ισραήλ εναντίον Ισλάμ - με το Ιράν μα ηείται. Οποιοσδήποτε υπολογισμός αποσκοπεί σε μια περιφερειακή αναταραχή, η Τεχεράνη έπρεπε να ενημερώσει τη Μόσχα για το σχέδιο. Δεν μπορείς να μην καταλήξεις στο συμπέρασμα ότι, ως εκ τούτου, οι Ρώσοι σίγουρα γνώριζαν εκ των προτέρων, αν δεν βοήθησαν στο σχεδιασμό. Ο σκοπός ήταν η εκτροπή πόρων από την Ουκρανία, προκαλώντας διαιρέσεις μεταξύ των μειονοτικών ομάδων εντός των αντίπαλων χωρών ή στις σφαίρες συμφερόντων τους. Ως εκ τούτου, η Αρμενία, το Κόσσοβο, το Ισραήλ. Όλα τα σημεία ανάφλεξης είναι ευαίσθητα στις ρωσικές προκλήσεις. Υπάρχουν και στην Ασία, αλλά η Μόσχα δεν τολμά να επιτεθεί στη σφαίρα συμφερόντων της Κίνας. Εκτός από το να δείξει εμφανώς στο Πεκίνο ότι, σε μια στιγμή, η αστάθεια θα μπορούσε να ξεσπάσει και εκεί, ακριβώς στο κατώφλι της Κίνας. Εξ ου και τα θεατρικά παιχνίδια μεταξύ Πούτιν και Κιμ Γιονγκ Ουν.
