Του Agustino Fontevecchia
Ο Χαβιέρ Μιλέι φαίνεται να το διασκεδάζει. Ως ο πρώτος αναρχοκαπιταλιστής πρόεδρος στην ιστορία, ο Αργεντινός οικονομολόγος έχει γίνει διάσημος ανά τον κόσμο: επισκέφθηκε το Ισραήλ και εξέφρασε τον θαυμασμό του για την εβραϊκή πίστη, έκανε ένα πέρασμα από την Ελβετία για να "προφητεύσει" τους κινδύνους του "σοσιαλισμού" ενώπιον του κοινού στο Νταβός και έκανε μια στάση στις Ηνωμένες Πολιτείες για να εναγκαλιστεί με τον Ντόναλντ Τραμπ σε ένα μεγάλο συνέδριο των Συντηρητικών.
Και ενώ ο Μιλέι προβάλλει ως το νέο "golden boy" της παγκόσμιας Δεξιάς, έλαβε και την ευλογία του Πάπα Φραγκίσκου κατά την επίσκεψή του στο Βατικανό, ο οποίος εμφανίστηκε χαρούμενος παρά το ιστορικό προσβολών και ιδεολογικών διαφορών που εκπέμπει ο πρόεδρος της Αργεντινής. Ο Ποντίφικας βρίσκεται πάντα ένα-δύο βήματα μπροστά από τους υπόλοιπους.
Ο Milei έχει αποδείξει ότι του αρέσει να "μεταμφιέζεται", πιστός στην παράδοση του cosplay αρκετών οπαδών του (και βουλευτών), όπως όταν φόρεσε ένα ειδικό πορτοκαλί μπουφάν κατά την επίσκεψή του στις βάσεις Marambio και Esperanza στην Ανταρκτική, ή όταν έβαλε στρατιωτική στολή στην επίσκεψη-εξπρές στην Bahía Blanca μετά από μια έντονη κακοκαιρία στην περιοχή. Στην Casa Rosada, τον βλέπουμε συχνά με ένα μπουφάν μηχανόβιου και μπότες, κάτι που συμβαδίζει με χαμηλές θερμοκρασίες στις οποίες έχει ρυθμιστεί το κλιματιστικό στην ιδιωτική του αίθουσα συνεδριάσεών, με το δηλωτικό παρατσούκλι "ο καταψύκτης".
Ο πρόεδρος απολαμβάνει επίσης να φορά κοστούμι και γραβάτα, την ανεπίσημη στολή του κατά την περίοδο των προεκλογικών πάνελ στην τηλεόραση. Έκτοτε αυτό το στυλ το υιοθέτησαν αρκετοί συνάδελφοί του, όπως ο Ramiro Marra, οι οποίοι απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τον στενό κύκλο του προέδρου. Ο Μιλέι διατηρεί την κόντρα με το πολιτικό σύστημα που τον περιφρονεί. Το έδειξε από την ορκωμοσία του όταν αποφάσισει να μιλήσει στον λαό και να γυρίσει την πλάτη στο πολιτικό προσωπικό που έχει ορίσει ως αντιπάλους του. Ο πρόεδρο της Αργεντινής εμπνέεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το πρωτόκολλο τους, όχι μόνο στο πλαίσιο των ομιλιών του, αλλά ευρύτερα σε θέματα που αφορούν το branding κυβέρνησής του. "Οι κακοί καλλιτέχνες αντιγράφουν. Οι καλοί καλλιτέχνες κλέβουν", είναι η ρήση που αποδίδεται στον Πάμπλο Πικάσο.
Με τον κλασικό "γκρίνγκο" τρόπο, ο πρόεδρος της Αργεντινής έστησε το μικρόφωνό του μπροστά από το γραφείο όπου κάθονταν ο πρόεδρος της Κάτω Βουλής των Αντιπροσώπων Μαρτίν Μένεμ και η αντιπρόεδρος και επικεφαλής της Γερουσίας Βικτόρια Βιλαρουέλ στην ομιλία του για την κατάσταση της χώρας πριν από μερικές εβδομάδες. Επίσης, ακολουθώντας τα αμερικανικά πρότυπα και τα αργεντίνικα, εκφώνησε την ομιλία του στις 9 το βράδυ, στην prime time της τηλεθέασης. Καθώς μιλούσε, η επίσημη τηλεοπτική μετάδοση επικεντρώθηκε στην κυβέρνηση και σε βασικά στελέχη της La Libertad Avanza, καθώς και σε κατά περίσταση πολιτικούς συμμάχους. Οι κυβερνήτες και τα μέλη της αντιπολίτευσης απαλείφθηκαν. Τον πρόεδρο διέκοπταν συχνά τα χειροκροτήματα ενώ περιέγραφε την τρέχουσα κατάσταση στην Αργεντινή αλλά και τα μελλοντικά του σχέδια. Στην τηλεόραση, το χειροκρότημα ακουγόταν εκκωφαντικό, ωστόσο προερχόταν από ένα συγκεκριμένο τμήμα του ακροατηρίου. Οι Περονιστές της αντιπολίτευσης γύρισαν την πλάτη του στον Μιλέι ή δεν εμφανίστηκαν καν. είχε σκεφτεί να γυρίσει την πλάτη στον πρόεδρο ή να μην εμφανιστεί καν. Χαρακτηριστικό είναι ότι, ενώ ο Μένεμ χειροκροτούσε συνεχώς, η Βιγιαρουέλ μόλις και μετά βίας... ένωσε μια φορά τα χέρια της.
Το πιο σημαντικό μέρος της ομιλίας του ήταν η παρουσίαση της "Συμφωνίας του Μαΐου", ενός νέου "κοινωνικού συμβολαίου" όπου όλοι είναι ευπρόσδεκτοι να συμφωνήσουν σε 10 θεμελιώδεις αρχές για το μέλλον του έθνους με αντάλλαγμα την έγκριση του φιλόδοξου μεταρρυθμιστικού πακέτου του Μιλέι, το οποίο περιγράφεται στο "νομοσχέδιο omnibus". Το διαπραγματευτικό του χαρτί: η επαναφορά των φορολογικών κλιμακίων που θα έδιναν στους κυβερνήτες των επαρχιών την απαραίτητη δημοσιονομική ανάσα σε μια κρίσιμη οικονομική συγκυρία. Ο υπουργός Οικονομίας του Μίλεϊ, Λουίς "Τότο" Καπούτο, παρουσίασε ένα μη βιώσιμο πλεόνασμα στον προϋπολογισμό "μειώνοντας" -ή καλύτερα "συμψηφίζοντας" τις συντάξεις, αλλά και προχωρώντας σε περικοπές στους προϋπολογισμούς των επαρχιών. Ο Μιλέι είχε χαρακτηρίσει τους κυβερνήτες των επαρχιών "προδότες" εν μέσω του φιάσκου με το "νομοσχέδιο omnibus", αφού πρώτα τους είχε απειλήσει με χρεοκοπία αν δεν ενέκριναν το νομοθετικά του σχέδια. Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο της Página/12 Λεάντρο Ρένου, ο Μιλέι είπε στους διευθυντές της εθνικής εταιρείας ενέργειας YPF και της κρατικής Banco Nación ότι "αν συνεχίσουν να αντιτάσσονται στο νομοσχέδιο, θα κλείσω το Κογκρέσο".
Η πρώτη αντίδραση της αγοράς στην ομιλία του Μιλέι ενώπιον του Κογκρέσου ήταν θετική, με τις μετοχές και τα ομόλογα να κάνουν ράλι στην προοπτική μιας πολιτικής συμφωνίας που θα συμβάλει στην εδραίωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα εξασφαλίσουν δημοσιονομικής ισορροπία στη χώρα. Η ισοτιμία του πέσο έναντι του δολαρίου βελτιώθηκε ακόμα και στη μαύρη αγορά, αφού το νόμισμα της Αργεντινής ενισχύθηκε εκείνη την εβδομάδα κι έκτοτε έχει διατηρηθεί στα ίδια επίπεδα, ενώ τα CDS της αργεντίνικης οικονομίας παραμένουν αρκετά χαμηλότερα από το όριο των 2.000 μονάδων. Ένα από τα κλειδιά αυτής της "πρώτης επιτυχίας" του σχεδίου Μιλέι-Καπούτο, δηλαδή να τεθεί υπό έλεγχο η ισοτιμία πέσο-δολαρίου και το ράλι μετοχών-ομολόγων, είναι η αταλάντευτη βούληση του Μπουένος Άιρες να πετύχει πλεόνασμα στον φετινό προϋπολογισμό. Κάτι τέτοιο απαιτεί έναν βαθμό πολιτικής συναίνεσης, καθώς ήδη το πολιτικό προσωπικό στην Αργεντινή έχει διαχειριστεί το κρίσιμο ζήτημα της στήριξης από το ΔΝΤ Η αγορά δίνει άλλη μια ευκαιρία στον Μιλέι.
Το μεγάλο ερωτηματικό για τον Μιλέι κατά την προεκλογική εκστρατεία ήταν αν είχε την πολιτική ικανότητα και την διάθεση να εγγυηθεί την ορθή διακυβέρνηση της χώρας. Η ιδιοσυγκρασία του ήταν μεγάλο ζήτημα, όπως και η απειρία του και η περιορισμένη εμβέλεια του πολιτικού του κύρους. Μέσα από ένα μείγμα ερασιτεχνισμού και στρατηγικής, το πείραμά του με τις μεταρρυθμίσεις προσέκρουσε σε τοίχο, χρησιμοποιώντας ένα ανορθόδοξο νομοσχέδιο και ένα διάταγμα έκτακτης ανάγκης, ενώ παράλληλα κήρυξε πόλεμο χαρακωμάτων εναντίον βουλευτών και κυβερνητών. Απέτυχε. Ο Μιλέι, ο μετρ της "εξουσίας των συνθέσεων", χρειάζεται να μετατοπιστεί στο realpolitik πεδίο των παραδοσιακών δομών εξουσίας στην Αργεντινής - είτε περνώντας μέσα από τις δομές αυτές είτε περνώντας από πάνω τους.
Ευτυχώς, οι φόβοι για κοινωνική αναταραχή έχουν υποχωρήσει, παρά τις καταστροφικές επιπτώσεις των σχεδίων του Μιλέι στην αγοραστική δύναμη των πολιτών. Οι φήμες για ένα είδος πραξικοπήματος έχουν επίσης σιγήσει στο παρασκήνιο, με τον Μαουρίσιο Μάκρι και το κόμμα του PRO να προσπαθούν να βρουν σημεία επαφής με τον Μιλέι, καθώς η Βιγιαρουέλ βρίσκεται στο περιθώριο. Με τους Περονιστές να μην έχουν καταλήξει ακόμα αν θέλουν να τους κυβερνήσει η Κριστίνα Φερνάντες ντε Κίρχνερ ή και ένα διασπασμένο Juntos por el Cambio, ο Μιλέι βλέπει το πολιτικό σκηνικό να διαμορφώνεται ευνοϊκά για τις επιδιώξεις του, με τη δημοτικότητα να παραμένει υψηλή και ας παρουσιάζει κάμψη. Η "Συμφωνία του Μαΐου" είναι το μεγαλύτερο στοίχημά του, αλλά το θεμελιώδες ζήτημα είναι αν μπορεί να κυβερνήσει.
Στην ομιλία του, ο Μιλέι τόνισε: "Ο παλμός μας είναι σταθερός και ο δρόμος ξεκάθαρος: θα πληρώσουμε το πολιτικό κόστος για να επιτύχουμε τις μεταρρυθμίσεις, ακόμη και αυτές που δεν είναι δικές μας. Αν το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε για να ανασυγκροτήσουμε το κράτος είναι ο εξοστρακισμός, εγώ θα είμαι εκεί με υπερηφάνεια. Για εμάς, δεν υπάρχει τίποτα πιο ιερό από τον αγώνα για την ελευθερία".
