Του Steve Forbes
Η δυσλειτουργία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ ήταν εμφανής στη συνεδρίαση της προηγούμενης εβδομάδας· ουσιαστικά δεν έκανε τίποτα. Κι αυτό δείχνει γιατί ο Κέβιν Γουόρς πρέπει να φέρει τα πάνω--κάτω όταν αντικαταστήσει τον Τζέρομ Πάουελ ως επικεφαλής της Fed στις 15 Μαΐου.
Τα σχόλια για τη Fed αποτυπώνουν τι δεν πάει καλά με τον τρόπο λειτουργίας του θεσμού. Οι αγορές ήθελαν να μάθουν πόσο πιθανό είναι να μειωθούν ή αυξηθούν τα επιτόκια — και πότε. Υπήρχε θρήνος για τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν και οδυρμός για ενδεχόμενες "φούσκες" λόγω του δανεισμού σε ιδιώτες και των ιλιγγιωδών δαπανών για data centers. Οι αναλυτές ανησυχούσαν για το πώς αυτοί οι παράγοντες δυσκολεύουν το έργο της Fed.
Η οπτική αυτή είναι λανθασμένη. Η πραγματική δυσκολία, όταν ο Κέβιν Γουόρς αναλάβει τα καθήκοντά του σε μερικές εβδομάδες, έγκειται στη ριζική αναθεώρηση των βασικών παραδοχών λειτουργίας της Fed. Βασικά, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ πιστεύει ότι ο πληθωρισμός προέρχεται από μια ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία. Είναι προκατειλημμένη απέναντι στην ισχυρή ευημερία. Συγχέει τις μεταβολές των τιμών που προκαλούνται από διαταραχές στην παραγωγή λόγω γεγονότων όπως η πανδημία και ο πόλεμος με το Ιράν, με τις στρεβλώσεις των τιμών που προκαλούνται από την πτώση του δολαρίου. Η Fed δεν μπορεί να καταλάβει ότι οι τιμές σε μια ελεύθερη αγορά θα κυμαίνονται ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση. Εξίσου κακό είναι ότι δεν κατανοεί πως το κόστος ζωής μπορεί να αυξηθεί καθώς μια οικονομία γίνεται ισχυρότερη. Σε μια πολύ φτωχή χώρα, μπορείς να προσλάβεις έναν κουρέα με λίγα δολάρια, αλλά εκεί δεν θα βρεις πολλούς εργαζόμενους να ασχολούνται με την περιποίηση σκύλων. Όταν οι άνθρωποι γίνονται πιο εύποροι, εμφανίζεται μια πληθώρα προϊόντων και υπηρεσιών — και οι άνθρωποι είναι σε θέση να πληρώσουν γι' αυτά.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα είναι πως σχεδόν όλοι στο πολιτικό φάσμα των ΗΠΑ αποδέχονται ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα πρέπει να προσπαθεί να χειραγωγήσει την οικονομική δραστηριότητα, δηλαδή να "περιορίσει" ή να τονώσει την οικονομία, συνήθως μέσα από τη ρύθμιση των επιτοκίων. Ακούμε συνεχώς συζητήσεις για το αν η μείωση των επιτοκίων είναι σωστή ή λάθος κίνηση, με δεδομένο τις τρέχουσες οικονομικές συνθήκες.
Αυτός ο τρόπος αντίληψης του κόσμου ταιριάζει περισσότερο στην παλιά Σοβιετική Ένωση. Το κόστος δανεισμού θα πρέπει να καθορίζεται από την αγορά, όχι από τους σύγχρονους "νομισματικούς κομισάριους" που έχουν εγκατασταθεί στο κτίριο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας στην Ουάσινγκτον. Εκτός από την περίπτωση αντιμετώπισης μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης ή για να προστατεύσει την αξία του δολαρίου, η Fed δεν πρέπει να παρεμβαίνει στα επιτόκια.
Αυτό που κάνει την άποψη της Fed για την αποστολή της ακόμη πιο παράλογη είναι ότι τα μοντέλα της είναι βαθιά ελαττωματικά - κάτι που ο Κέβιν Γουόρς το γνωρίζει πολύ καλά. Τα μοντέλα αγνοούν τον αντίκτυπο των κανονισμών και παρερμηνεύουν τις αλλαγές στους φορολογικούς συντελεστές. Γι' αυτό και οι ενέργειες της Fed και ο χρονισμός τους έχουν αποκλίνει τόσο πολύ και για τόσο μεγάλο διάστημα.
Η ακαμψία των κεντρικών τραπεζιτών μας δεν είναι μοναδικό φαινόμενο. Συμβαίνει σχεδόν σε όλους τους κεντρικούς τραπεζίτες στον κόσμο. Σπάνια μιλούν για τη σταθερότητα του νομίσματος.
Ποτέ δεν είναι εύκολο να αλλάξεις έναν ισχυρό αλλά συντηρητικό θεσμό που λειτουργεί στρεβλά. Ευτυχώς, ο πρόεδρος έχει πραγματικές εξουσίες. Ελέγχει από το πού βρίσκεται το γραφείο ενός διοικητή μέχρι το πού μπορεί να παρκάρει. Εν ολίγοις, έχει τα μέσα να τους εξουδετερώσει. Και μπορεί να διορίζει και να απολύει προσωπικό της Fed.
Ο Γουόρς μπορεί να κάνει πιο εξωστρεφη τη Fed, δίνοντας προσβασιμότητα στο κοινό για τις συνεδριάσεις της και ενθαρρύνοντας μια πραγματική συζήτηση αντί για τις τεχνητές, προδιαγεγραμμένες συνεδριάσεις που έχουμε σήμερα. Όσο πιο επέλθουν θεμελιώδεις αλλαγές στην κεντρική τράπεζα, τόσο πιο γρήγορα θα τερματιστεί η αποσταθεροποιητική συμπεριφορά της.
