Του Andrew Graham
Οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας ενδέχεται να ωθήσουν ανοδικά τον πληθωρισμό για κάποιο διάστημα, αλλά δεν σηματοδοτούν πολλά για την ευρύτερη οικονομία ή για το τι ενδέχεται να κάνουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Το πετρέλαιο έχει υποχωρήσει από τα πρόσφατα υψηλά επίπεδα και οι επενδυτές φαίνεται να αψηφούν τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ζημιά έχει ήδη γίνει, καθώς οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης πιθανότατα θα διατηρηθούν και θα ωθήσουν τον πληθωρισμό προς τα πάνω σε όλους τους τομείς.
Οι τιμές της ενέργειας μπορούν να έχουν αυτό το αποτέλεσμα. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή διαφέρει σημαντικά από το 2022, όταν ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε παγκοσμίως. Εκείνη την εποχή, τα κυβερνητικά μέτρα τόνωσης της οικονομίας ήταν ισχυρά, οι εφοδιαστικές αλυσίδες είχαν διαταραχθεί και η οικονομία εξακολουθούσε να ανακάμπτει από την πανδημία.
Καμία από αυτές τις δυναμικές δεν ισχύει σήμερα.
Ορισμένοι τομείς της οικονομίας εξακολουθούν να αυξάνουν την παραγωγική τους ικανότητα. Ο πληθωρισμός συνήθως δεν εδραιώνεται λόγω ενός μεμονωμένου γεγονότος. Αντίθετα, παραμένει σταθερός όταν η ζήτηση ξεπερνά την προσφορά σε ολόκληρη την οικονομία.
Προς το παρόν, αυτό δεν φαίνεται να ισχύει. Η πιο πρόσφατη έκθεση για τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή αποτύπωνε μέρος της αύξησης των τιμών της ενέργειας, αλλά βασικοί παράγοντες του δομικού πληθωρισμού —στέγαση και μισθολόγια— φαίνεται να παρουσιάζουν επιβράδυνση.
Έτσι, ενώ οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας συχνά προκαλούν μεγάλη ανησυχία, δεν σηματοδοτούν απαραίτητα έναν νέο πληθωριστικό κύκλο. Όλα αυτά έχουν σημασία λόγω των επιπτώσεών τους στα επιτόκια.
Οι αγορές ίσως υπερεκτιμούν τη σκληρή στάση της Fed
Οι επενδυτές εκτιμούν στο 33% τις πιθανότητες για μία μόνο μείωση των επιτοκίων εντός του 2026, και αυτή προς το τέλος του έτους. Ωστόσο, αυτό το επίπεδο σκληρής στάσης προϋποθέτει ότι η Fed θα αντιμετωπίσει οποιαδήποτε αύξηση του πληθωρισμού ως γενικευμένη και μακροχρόνια.
Και πάλι, ένα μεμονωμένο γεγονός σπάνια πυροδοτεί έναν διαρκή κύκλο πληθωρισμού, και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν δείξει ότι το κατανοούν αυτό. Παρακολουθούν τον πληθωρισμό, ναι, αλλά λαμβάνουν υπόψη και την ανάπτυξη και την απασχόληση. Όταν αυτά τα δύο μεγέθη εξασθενούν, σσυνήθως είναι διατεθειμμένοι να αγνοήσουν τις αυξήσεις των τιμών που συνδέονται με ένα μεμονωμένο σοκ προσφοράς.
Αυτό ισχύει ιδίως όταν αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος μπορεί να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό για κάποιο διάστημα, αλλά μια τέτοια κίνηση δεν αποκαλύπτει πολλά για την ευρύτερη οικονομία. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για τη Fed είναι αν η ανάπτυξη, οι προσλήψεις και οι δαπάνες αρχίζουν να εξασθενούν. Μόλις η οικονομία αρχίσει να χάνει δυναμική, η επιβράδυνση μπορεί να ανατροφοδοτηθεί και πολύ δύσκολα να σταματήσει.
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αντισταθμίζουν μεγάλο μέρος της δημοσιονομικής ώθησης που αναμένεται από το "Μεγάλο Όμορφο Νομοσχέδιο" του Τραμπ. Καθώς τα νοικοκυριά ξοδεύουν περισσότερα χρήματα για βενζίνη και ενέργεια, έχουν λιγότερο περιθώριο για δαπάνες αλλού. Υπό αυτή την έννοια, το υψηλότερο κόστος ενέργειας μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη, ακόμη και αν αυξάνει τον πληθωρισμό.
Όλα αυτά υποδηλώνουν μεγαλύτερη πιθανότητα μείωσης των επιτοκίων από ό,τι αναμένει ως τώρα η αγορά. Και αν οι επενδυτές κάνουν λάθος όσον αφορά τη Fed, ενδέχεται να κάνουν λάθος και ως προς την ευρύτερη πορεία των επιτοκίων — και τους λόγους πίσω από αυτήν.
Τι θα μπορούσε να σημαίνει η μείωση των επιτοκίων για τις αγορές
Δεν υπάρχει μόνο ένα σενάριο για πώς μπορεί να εξελιχθεί η κατάσταση. Αν τα επιτόκια μειωθούν λόγω επιβράδυνσης της ανάπτυξης, οι επενδυτές ίσως να προτιμήσουν εταιρείες που δείχνουν αντοχή στην οικονομική επιβράδυνση. Ο τομέας της υγειονομικής περίθαλψης ταιριάζει σε αυτό το προφίλ, με σταθερότερη ζήτηση και πιο αξιόπιστα κέρδη. Εταιρείες όπως η Eli Lilly, η Bristol Myers Squibb, η Merck και η Johnson & Johnson θα μπορούσαν να ξεχωρίσουν σε αυτό το σενάριο.
Υπάρχει όμως και άλλη εκδοχή. Εάν ο πληθωρισμός υποχωρήσει χωρίς να βλάψει ιδιαίτερα την ανάπτυξη, τα χαμηλότερα επιτόκια θα μπορούσαν να στηρίξουν ένα ευρύτερο φάσμα μετοχών, ανάμεσά τους πολλές από τις μεγάλες εταιρείες ανάπτυξης. Ακόμα και τότε, οι επενδυτές ίσως να είναι πιο επιλεκτικοί από ό,τι σε προηγούμενες περιόδους χαλαρής νομισματικής πολιτικής.
Το ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποιος ωφελείται από τα χαμηλότερα επιτόκια, αλλά ποιες εταιρείες χρησιμοποιούν το κεφάλαιο με τρόπους που παράγουν πραγματικά αποδόσεις. Αυτό οδηγεί σε επιχειρήσεις με ισχυρούς ισολογισμούς, σταθερές ταμειακές ροές και σαφές ιστορικό επενδύσεων για ανάπτυξη χωρίς σπατάλη κεφαλαίου.
Η ραγδαία αύξηση των κεφαλαιουχικών δαπανών των hyperscalers έχει συμβάλει στην ήπια υποαπόδοση του τεχνολογικού κλάδου φέτος. Ωστόσο, η αύξηση των κεφαλαιουχικών δαπανών αναμένεται να κορυφωθεί εντός του έτους, οπότε οι επενδυτές ενδέχεται να προσβλέπουν σε ισχυρότερες ελεύθερες ταμειακές ροές και να επιστρέψουν σε εταιρείες όπως η Amazon, η Meta και η Microsoft.
Οι αγορές ίσως παρερμηνεύουν μια βραχυπρόθεσμη διαταραχή
Το γενικό συμπέρασμα είναι απλό: οι αγορές ίσως να αντιμετωπίζουν μια βραχυπρόθεσμη διαταραχή του πληθωρισμού ως κάτι πιο μακροχρόνιο. Εάν αυτή η άποψη είναι λανθασμένη, τότε οι προοπτικές για τα επιτόκια, τις αποδόσεις των ομολόγων και τους κλάδους που θα κυριαρχήσουν να είναι επίσης λανθασμένες.
