Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Η ανάγκη για πιο έγκαιρη ανίχνευση της νόσου Alzheimer βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της έρευνας και της κλινικής πράξης, καθώς οι νέες θεραπείες που στοχεύουν την παθολογία της νόσου εμφανίζουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν χορηγούνται στα αρχικά στάδια.
Σε αυτό το πεδίο δραστηριοποιείται η LANGaware, μια startup με έδρα στις ΗΠΑ αλλά με ελληνικό "DNA”, που έχει αναπτύξει μια πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης η οποία αναλύει τον τρόπο με τον οποίο μιλά ένας άνθρωπος, αναζητώντας πρώιμες ενδείξεις γνωστικής έκπτωσης, άνοιας και άλλων νευρολογικών ή νευροψυχιατρικών διαταραχών.
Η εταιρεία περνά πλέον από το στάδιο της ανάπτυξης στην ευρύτερη κλινική εφαρμογή, ενισχύοντας την παρουσία της στην αγορά υγείας μέσω νέων συνεργασιών στην Ελλάδα και διεθνώς. Πρόσφατο βήμα αποτελεί η συνεργασία με το ΙΑΣΩ, όπου η τεχνολογία της LANGaware ενσωματώθηκε στο νέο Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης της Γενικής Κλινικής του ΙΑΣΩ.
Το νέο ιατρείο συνδυάζει την εξειδικευμένη νευρολογική αξιολόγηση με σύγχρονα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών μνήμης, της νόσου Alzheimer και άλλων μορφών γνωσιακής έκπτωσης, αλλά και καταστάσεων όπως η κατάθλιψη που μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη σκέψη.
Μέσα από τον εξειδικευμένο έλεγχο αξιολογούνται βασικές γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η προσοχή, ο λόγος και ο προσανατολισμός, ενώ παρέχεται εξατομικευμένη καθοδήγηση και παρακολούθηση της νοητικής υγείας, τόσο προληπτικά όσο και στα πρώτα στάδια εμφάνισης συμπτωμάτων.
Τι κάνει η LANGaware
Η LANGaware είναι μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που ανέπτυξε μια ψηφιακή εξέταση η οποία αναλύει τον τρόπο με τον οποίο μιλά ένας άνθρωπος, αναζητώντας πολύ πρώιμες ενδείξεις γνωστικής εξασθένησης. Η τεχνολογία της εταιρείας γεννήθηκε μέσα από την ελληνική ερευνητική κοινότητα, με αφετηρία το ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος”, το οποίο παραμένει ερευνητικός της εταίρος.
Η επιστημονική βάση της προσέγγισής της στηρίζεται στην παρατήρηση ότι ο λόγος αποτελεί ένα από τα πιο πρώιμα και ευαίσθητα συμπεριφορικά "παράθυρα” στη λειτουργία του εγκεφάλου. Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος παράγει και επεξεργάζεται τη γλώσσα μπορούν να εμφανιστούν αρκετά χρόνια πριν από πιο εμφανή συμπτώματα, όπως η σημαντική απώλεια μνήμης.
"Μικρές διαφοροποιήσεις στη φωνή, στον ρυθμό της ομιλίας, στις λέξεις που επιλέγονται ή στη δομή των προτάσεων μπορούν να αποτελέσουν ενδείξεις αλλαγών στη γνωστική λειτουργία”, εξηγεί στο Capital.gr η Δρ. Βασιλική Ρεντούμη, CEO και Founder της LANGaware.
Η πλατφόρμα της εταιρείας αξιοποιεί μηχανική μάθηση και τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση περισσότερων από 600 πολυτροπικών ψηφιακών βιοδεικτών από ένα δείγμα λόγου διάρκειας περίπου δύο λεπτών. Οι δείκτες αυτοί αφορούν τρία επίπεδα: τα ακουστικά και προσωδιακά χαρακτηριστικά της φωνής, τα χρονικά χαρακτηριστικά της ομιλίας, αλλά και γλωσσικά στοιχεία, όπως το λεξιλόγιο, η σύνταξη, η σημασιολογία και η χρήση της γλώσσας.
Η τεχνολογία της LANGaware βασίζεται σε διεθνώς κατοχυρωμένη πνευματική ιδιοκτησία, με διπλώματα ευρεσιτεχνίας στις ΗΠΑ και την Ευρώπη και προστασία σε πολλαπλές δικαιοδοσίες. Όπως αναφέρει η Δρ. Ρεντούμη, η προσέγγισή της διαφοροποιείται καθώς αναλύει συνδυαστικά και τα τρία επίπεδα — φωνή, ομιλία και γλώσσα (trimodal analysis) — σε μία ενιαία αξιολόγηση.
Δύο λεπτά ομιλίας που "βλέπουν” ό,τι βλέπει το PET
Όπως εξηγεί η Δρ. Ρεντούμη, ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά ορόσημα για την εταιρεία ήταν η επικύρωση της τεχνολογίας της απέναντι σε διαγνώσεις που βασίζονται στο amyloid PET, μία από τις πλέον προηγμένες μεθόδους εντοπισμού της παθολογίας που συνδέεται με τη νόσο Alzheimer.
Η εταιρεία συμμετείχε ως add-on study στη New IDEAS Study, μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές μελέτες amyloid PET, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το National Institutes of Health (NIH) και την Alzheimer’s Association και περιλάμβανε περισσότερους από 7.000 συμμετέχοντες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν υψηλή συμφωνία μεταξύ της ανάλυσης ομιλίας της LANGaware και των διαγνώσεων που είχαν επιβεβαιωθεί μέσω PET, με σταθμισμένο F1 score περίπου 90% για την ήπια γνωστική έκπτωση (MCI) και περίπου 84% για πιο προχωρημένα στάδια γνωστικής έκπτωσης.
"Και όλα αυτά από μόλις δύο λεπτά φυσικής ομιλίας”, σημειώνει η κ. Ρεντούμη.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο "Journal of Alzheimer’s Disease” το 2025, ενώ παρουσιάζονται αυτές τις μέρες στο "AAIC 2026” στο Λονδίνο, ένα από τα σημαντικότερα διεθνή συνέδρια για τη νόσο Alzheimer.
Το PET αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο αξιόπιστα εργαλεία για τον εντοπισμό βιολογικών ενδείξεων της νόσου Alzheimer, ωστόσο η χρήση του συνοδεύεται από υψηλό κόστος και περιορισμένη διαθεσιμότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η προσέγγιση της LANGaware δεν έρχεται να αντικαταστήσει τις υπάρχουσες μεθόδους, αλλά να λειτουργήσει ως ένα πρώτο στάδιο αξιολόγησης, βοηθώντας στον εντοπισμό των ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω εξειδικευμένο έλεγχο.
"Το να πλησιάζει ένα δίλεπτο τεστ φωνής την απόδοση ενός PET δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό επίτευγμα· είναι ένας τρόπος να γίνει η έγκαιρη διάγνωση πιο προσβάσιμη. Τη στιγμή που η ιατρική αποκτά θεραπείες που μπορούν να αλλάξουν την πορεία της νόσου, το να εντοπίζεις έγκαιρα ποιος θα ωφεληθεί γίνεται ακόμη πιο σημαντικό”, σημειώνει η Δρ. Ρεντούμη.
Διεύρυνση συνεργασιών
Η συνεργασία με το ΙΑΣΩ αποτελεί το πιο πρόσφατο βήμα στην εμπορική ανάπτυξη της LANGaware. Η τεχνολογία της εταιρείας χρησιμοποιείται ήδη στην καθημερινή κλινική πρακτική του Ομίλου Βιοιατρικής, της Βιοκλινικής και της Βιοιατρικής Κύπρου, ενώ, σύμφωνα με τη Δρ. Ρεντούμη, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για την επέκταση της συνεργασίας και με άλλους ομίλους υγείας.
Μέχρι σήμερα, η πλατφόρμα έχει αξιοποιηθεί σε περισσότερους από 40.000 ασθενείς, μέσω περισσότερων από 150.000 εξετάσεων.
Παράλληλα, η εταιρεία ενισχύει την παρουσία της στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη Δρ. Ρεντούμη, η αποζημίωση της εξέτασης μέσω των καθιερωμένων κωδικών CPT αποτελεί σημαντικό βήμα για την εμπορική αξιοποίηση της τεχνολογίας στην αμερικανική αγορά. Η LANGaware έχει ήδη αναπτύξει κλινικές και ερευνητικές συνεργασίες με το Tufts Medicine και το Lahey Hospital & Medical Center. Η πλατφόρμα είναι πλήρως πιστοποιημένη (ISO 27001/22301, HIPAA, GDPR) και ενσωματώνεται σε συστήματα ηλεκτρονικού φακέλου ασθενή.
Νέος γύρος χρηματοδότησης
Σε επίπεδο χρηματοδότησης, η LANGaware έχει αντλήσει μέχρι σήμερα περίπου 5 εκατ. δολάρια και βρίσκεται σε διαδικασία νέου γύρου χρηματοδότησης, τον οποίο, σύμφωνα με την ιδρύτρια της εταιρείας, επιδιώκει να ολοκληρώσει έως το τέλος του έτους.
Τα νέα κεφάλαια αναμένεται να κατευθυνθούν κυρίως στην ενίσχυση της παρουσίας της εταιρείας στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη διεθνή επέκτασή της.
Παράλληλα, η εταιρεία επιδιώκει να διευρύνει το δίκτυο συνεργασιών της πέρα από τα μεγάλα συστήματα υγείας και τη φαρμακοβιομηχανία, εξετάζοντας συνεργασίες με ασφαλιστικούς οργανισμούς, καθώς και με διεθνείς ομίλους του κλάδου των διαγνωστικών και των επιστημών ζωής (life sciences).
Επόμενα βήματα και νέες εφαρμογές
Στα άμεσα σχέδια της LANGaware περιλαμβάνονται η περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας της στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ολοκλήρωση του νέου γύρου χρηματοδότησης και η επέκταση του μοντέλου των Ιατρείων Μνήμης, όπως αυτό που λειτουργεί πλέον στο ΙΑΣΩ, και σε άλλους ομίλους υγείας.
Στόχος της εταιρείας είναι η τεχνολογία της να αξιοποιείται ως εργαλείο πρώιμου προληπτικού ελέγχου (pre-screening), πριν από πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως το PET και οι βιοδείκτες αίματος (blood biomarkers), συμβάλλοντας στην έγκαιρη παραπομπή των ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες της εταιρείας δεν περιορίζονται στη νόσο Alzheimer.
Όπως εξηγεί η Δρ. Ρεντούμη, η τεχνολογία της LANGaware είναι εκ σχεδιασμού διπλά αγνωστική (language- & disease-agnostic), γιατί αυτό που μοντελοποιεί δεν είναι μια συγκεκριμένη νόσος ή γλώσσα, αλλά ο ίδιος ο μηχανισμός με τον οποίο ο εγκέφαλος παράγει και επεξεργάζεται τη γλώσσα. Κάθε νευροπαθολογία - φλοιώδης, υποφλοιώδης ή δικτυακού χαρακτήρα - αφήνει ένα διακριτό αλλά ανιχνεύσιμο αποτύπωμα σε αυτόν τον μηχανισμό· γι' αυτό το ίδιο πλαίσιο γενικεύεται από τις νευρολογικές έως τις νευροεκφυλιστικές και νευροψυχιατρικές διαταραχές.
Η LANGaware έχει ήδη επεκταθεί στη νόσο Πάρκινσον και σε άλλες μορφές άνοιας, όπως η μετωποκροταφική, ενώ αναπτύσσει νέα μοντέλα για τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και για αναπτυξιακές διαταραχές, καθώς και για παρακολούθηση θεραπείας και υποστήριξη κλινικών μελετών.
Η πλατφόρμα λειτουργεί ήδη στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα ισπανικά, ενώ η εταιρεία σχεδιάζει την επέκτασή της και σε νέες γλώσσες.
"Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε δύο λεπτά ομιλίας σε έναν προσβάσιμο και αντικειμενικό δείκτη της υγείας του εγκεφάλου, ώστε η έγκαιρη διάγνωση να πάψει να είναι προνόμιο και να γίνει δικαίωμα για όλους”, καταλήγει η Βασιλική Ρεντούμη.
