Της Ξανθής Γούναρη
Η εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη Διαμαντής Μασούτης, το μεγαλύτερο deal των τελευταίων ετών στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων, ολοκληρώθηκε. Η συμφωνία δεν αλλάζει μόνο τους συσχετισμούς στην κορυφή της αγοράς, αλλά επηρεάζει και τον ανταγωνισμό στα δίκτυα franchise, σε μια περίοδο όπου τα μικρά καταστήματα γειτονιάς αποτελούν βασικό όχημα ανάπτυξης για τις μεγάλες αλυσίδες.
Καθοριστική παράμετρο αποτελεί η απαίτηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού για εκποίηση συνολικά 53 καταστημάτων σε περιοχές όπου διαπιστώθηκαν συνθήκες ισχυρής τοπικής συγκέντρωσης. Από αυτά, έξι είναι εταιρικά καταστήματα των δύο αλυσίδων σε Χαλκιδική και Ρέθυμνο, ενώ τα υπόλοιπα 47 αφορούν συνεργαζόμενα σημεία franchise είτε με τη Μασούτης μέσω του δικτύου Express Market είτε με την Κρητικός μέσω των σημάτων Πρόοδος Μάρκετ, CRM-ΑΡΙΑΔΝΗ, Ελληνικά Μάρκετ, ΗΛΙΟΣ και ΚΡΗΤΙΚΟΣ.
Τα συγκεκριμένα σημεία βρίσκονται κυρίως σε μικρές περιφερειακές και νησιωτικές αγορές, από τη Χαλκιδική και τη Θάσο έως τα Χανιά, την Κάλυμνο, τη Λέρο και την Κέρκυρα, όπου η οργανική ανάπτυξη είναι περιορισμένη και η παρουσία σε υφιστάμενα δίκτυα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Οι franchisees στο επίκεντρο
Η υπόθεση θυμίζει σε αρκετά σημεία το deal Σκλαβενίτης - Μαρινόπουλος το 2017, όταν είχαν ζητηθεί εκποιήσεις 22 καταστημάτων. Στην περίπτωση Μασούτης - Κρητικός, όμως, ο αριθμός είναι σημαντικά μεγαλύτερος και αφορά κυρίως μικρότερα σημεία σε περιφερειακές και νησιωτικές αγορές.
Σε αντίθεση με τα έξι εταιρικά καταστήματα που θα πρέπει να εκποιηθούν από τη Μασούτης, η περίπτωση των 47 franchise stores είναι πιο σύνθετη. Η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού προβλέπει ουσιαστικά την απομάκρυνση της υφιστάμενης εμπορικής ταμπέλας, δίνοντας στους ίδιους τους συνεργάτες-franchisees τη δυνατότητα να επιλέξουν νέο συνεργάτη.
Το γεγονός αυτό ενεργοποιεί ήδη το ενδιαφέρον των μεγάλων αλυσίδων. Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Metro ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία του θα εξετάσει τις διαθέσιμες ευκαιρίες, τονίζοντας ότι κάθε συνεργάτης θα διαπραγματευτεί αυτόνομα με τις ενδιαφερόμενες αλυσίδες.
Με την ολοκλήρωση της συμφωνίας Μασούτης - Κρητικός δημιουργείται ένας όμιλος με περισσότερα από 1.200 σημεία –εταιρικά, franchise και συνεργαζόμενα– περίπου 15.000 εργαζομένους και συνολικό κύκλο εργασιών κοντά στα 2 δισ. ευρώ.
Από την πλευρά της Μασούτης, η πρόθεση είναι να διατηρηθεί το μοντέλο συνεργαζόμενων σημείων της Κρητικός, αποφεύγοντας τη δημιουργία διαφορετικών δικτύων και εμπορικών προσεγγίσεων.
Ηγετική θέση της ΑΒ Βασιλόπουλος
Η ΑΒ Βασιλόπουλος διαθέτει σήμερα το ισχυρότερο αποτύπωμα στο franchise, με περίπου 400 συνεργαζόμενα καταστήματα και 1.500 έως 1.600 αιτήσεις συνεργασίας ετησίως.
Το πλάνο για το 2026 προβλέπει τη δημιουργία 100 νέων franchise σημείων, ενώ ο στρατηγικός στόχος έως το 2028 είναι ένα δίκτυο 900 καταστημάτων πανελλαδικά, εκ των οποίων τα 700 θα λειτουργούν μέσω συνεργατών.
Η αλυσίδα κινείται επιθετικά τόσο οργανικά όσο και μέσω εξαγορών. Ήδη φέτος απέκτησε τρία πρώην Carrefour στη Σαντορίνη –σε Ημεροβίγλι, Καμάρι και Μεσαριά– τα οποία θα δοθούν σε franchisees. Είχε προηγηθεί η εξαγορά της αλυσίδας "Αγορά Ναταλί" στη Θεσσαλονίκη, με την ένταξη 12 καταστημάτων στο δίκτυο franchise, καθώς και μέρους της αλυσίδας "Πτολεμαΐς", αποκτώντας πέντε καταστήματα στην Πτολεμαΐδα και το Αμύνταιο, τα οποία λειτουργούν επίσης μέσω συνεργατών, όπως και ένα κατάστημα στη Μήλο.
Υπό αυτό το πρίσμα, η πιθανότητα αξιοποίησης σημείων που θα μείνουν εκτός του deal Μασούτης - Κρητικός θεωρείται συμβατή με τη στρατηγική ανάπτυξης της εταιρείας.
Στόχος τα 100 My market Local
Σημαντική ανάπτυξη στο franchise καταγράφει και η Metro ΑΕΒΕ μέσω του concept My market Local. Από το πρώτο πιλοτικό κατάστημα στην Κυψέλη το 2021, το δίκτυο έχει φτάσει σήμερα τα 75 σημεία, ενώ έως το τέλος της χρονιάς αναμένεται να προσεγγίσει τα 100.
Η εταιρεία δέχεται περίπου 1.200 αιτήσεις συνεργασίας ετησίως, επενδύοντας κυρίως σε καταστήματα μικρής επιφάνειας σε αστικές γειτονιές και τουριστικούς προορισμούς. Ήδη το σήμα έχει παρουσία και στη Μύκονο, ενισχύοντας τη στρατηγική διείσδυσης σε αγορές με έντονη εποχικότητα.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η συνεργασία με την Il Toto, με στόχο τη δημιουργία μικτών σημείων convenience και καφέ, όπου υπάρχουν οι κατάλληλοι χώροι.
Η στροφή της Carrefour
Τέσσερα χρόνια μετά την επιστροφή του γαλλικού σήματος μέσω της Retail & More, θυγατρικής της AVE των Νίκου και Αίαντα Βαρδινογιάννη, η εταιρεία εγκαταλείπει σταδιακά τα εταιρικά καταστήματα και στρέφεται σχεδόν αποκλειστικά στο franchise.
Αναζητά αγοραστές για περίπου 15 εταιρικά σημεία στην Αττική, μεταβιβάζοντας λειτουργία, εξοπλισμό και αποθέματα χωρίς τα ακίνητα. Στόχος είναι τα franchise να ξεπεράσουν τα 50 από τα σημερινά 33.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Retail & More βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την Core Innovations, θυγατρική της Motor Oil, για την εξαγορά εννέα εταιρικών καταστημάτων που θα ενταχθούν στο δίκτυο των Smart Shop.
Το υβριδικό μοντέλο του Σκλαβενίτη
Πιο συγκρατημένα αλλά πλέον πιο οργανωμένα κινείται και η Σκλαβενίτης, η οποία προωθεί το νέο concept "ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Food to Go".
Το μοντέλο αφορά καταστήματα 100-200 τ.μ. με έμφαση στα έτοιμα γεύματα, τα σνακ, τα ροφήματα και τη γρήγορη κατανάλωση, κυρίως σε σημεία υψηλής διέλευσης και τουριστικές περιοχές.
Μέχρι σήμερα μόλις 24 από τα συνολικά 465 καταστήματα της αλυσίδας λειτουργούν μέσω franchise. Ωστόσο, η ανάπτυξη του νέου concept θα γίνει αποκλειστικά μέσω συνεργατών, με προτεραιότητα σε εργαζόμενους της αλυσίδας και επαγγελματίες της εστίασης.
Καθοριστικό ρόλο στο εγχείρημα θα παίξει η νέα μονάδα παραγωγής έτοιμων γευμάτων στη Μαγούλα, επένδυση περίπου 100 εκατ. ευρώ, η οποία θα μπορεί να παράγει έως 250.000 μερίδες ημερησίως.
Οι παραδοσιακοί παίκτες και η εξαίρεση
Στους παραδοσιακούς παίκτες συγκαταλέγονται η ΟΚ Anytime Market και η Bazaar, με εδραιωμένα δίκτυα δικαιόχρησης, καθώς και σήματα όπως τα 362 grocery, Mini STOP Kiosk, Yes! Stores και 4all, που αναπτύσσονται αποκλειστικά μέσω franchise.
Στον αντίποδα, η Lidl Hellas παραμένει η μοναδική μεγάλη αλυσίδα που επιμένει στην οργανική ανάπτυξη και τον πλήρη έλεγχο του δικτύου της, χωρίς ενδιάμεσους.
Μοχλός ανάπτυξης
Η στροφή των μεγάλων αλυσίδων στο franchise εξελίσσεται σε βασική στρατηγική ανάπτυξης, καθώς επιτρέπει ταχεία γεωγραφική επέκταση με περιορισμένο επενδυτικό κόστος. Μέσω του μοντέλου της δικαιόχρησης, οι εταιρείες ενισχύουν την παρουσία τους σε τοπικές και τουριστικές αγορές, μεταφέροντας σημαντικό μέρος του λειτουργικού βάρους στους συνεργάτες και βελτιώνοντας την αποδοτικότητα των κεφαλαίων τους.
Παράλληλα, το δίκτυο των convenience stores ενισχύεται σημαντικά, καθώς ανταποκρίνεται στη νέα καταναλωτική συμπεριφορά που ευνοεί τις συχνές, μικρές και άμεσες αγορές. Τα μικρά καταστήματα εμφανίζουν υψηλή απόδοση ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ η ενεργή συμμετοχή του franchisee συμβάλλει στη βελτίωση της εξυπηρέτησης και στην ενίσχυση της σχέσης με την τοπική αγορά.
