Της Ξανθής Γούναρη
Οι επιχειρηµατικές εξελίξεις των τελευταίων τριών ετών καταδεικνύουν ότι ακόµα και ένας αργός και παραδοσιακός κλάδος όπως το κρασί έχει αρχίσει να αποκτά χαρακτηριστικά new age.
Φρέσκα κεφάλαια εισέρχονται, συµφωνίες κλείνουν, καινούργιοι leaders δηµιουργούνται και εταιρικά σχήµατα µεγεθύνονται, µε τους βασικούς παίκτες να έχουν ήδη προετοιµάσει το έδαφος για µεγαλύτερες "συγκινήσεις" τους µήνες που έρχονται.
Την ίδια στιγµή πάντως, κάτω από την αστραφτερή επιφάνεια της επιχειρηµατικής αναδιάταξης, εξελίσσεται µια λιγότερο ορατή αλλά καθοριστική µεταβολή. Η παραγωγή συρρικνώνεται, η κατανάλωση υποχωρεί, οι εισαγωγές ενισχύονται και οι εξαγωγές δοκιµάζονται σε ένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.
Και ακριβώς σε αυτή τη διπλή πραγµατικότητα θα κριθεί το στοίχηµα της επόµενης δεκαετίας για το ελληνικό κρασί.
Για τον Στέλιο Μπουτάρη, επικεφαλής του Κτήµατος Κυρ-Γιάννη και πρόεδρο του Συνδέσµου Ελληνικού Οίνου (ΣΕΟ), το αύριο του κλάδου έχει αρχίσει να χτίζεται σε αυτό που λέµε "µεγάλο κρασί". "Δεν θα µπορέσουµε να ανταγωνιστούµε τα φθηνά" λέει, εξηγώντας ότι παγκοσµίως οι καταναλωτές πίνουν λιγότερο κρασί, αλλά επιλέγουν καλύτερο κρασί.
Νέα κεφάλαια, νέα λογική
Ήδη το premium story του ελληνικού κρασιού έλκει γνωστά ονόµατα, εκτός του οινικού κλάδου, προσθέτοντας αναγνωρισιµότητα και ένα αφήγηµα που µπορεί να ταξιδέψει πιο εύκολα εκτός συνόρων.
Ενδεικτικό είναι πως στον όµιλο Ελληνικά Οινοποιεία, που ελέγχεται από τους αδελφούς Θωµά και Ηλία Γεωργιάδη, ο Γιάννης Αντετοκούνµπο και αδέλφια του κατέχουν από το 2023 περίπου 10%, ο ιδρυτής της Kaizen Gaming, Γιώργος Δασκαλάκης, απέκτησε το 2025 ποσοστό κοντά στο 12% µέσω αύξησης µετοχικού κεφαλαίου 6 εκατ. ευρώ, ενώ πριν από λίγες εβδοµάδες ανακοινώθηκε και η είσοδος του κορυφαίου Έλληνα αθλητή του άλµατος επί κοντώ Εµµανουήλ Καραλή µε µονοψήφιο ποσοστό.
Παράλληλα, ο Γιώργος Αυγουστίδης, αντιπρόεδρος και εκ των ιδρυτών της Skroutz, µέσω προσωπικής εταιρείας εισήλθε µε ποσοστό 10% στη ΓΑΙΑ Οινοποιητική των Γιάννη Παρασκευόπουλου και Λέοντα Καράτσαλου.
Και, καθώς φαίνεται, το επενδυτικό ενδιαφέρον των ετεροεπαγγελµατιών για το ελληνικό κρασί δεν εξαντλείται, αφού, σύµφωνα µε ασφαλείς πληροφορίες, ετοιµάζεται να τοποθετηθεί και ξένος επιχειρηµατίας από τον χώρο της µόδας.
Αυτό το κύµα ενθουσιασµού ίσως να εξηγείται και από τη "µαταιοδοξία" που συνοδεύει διαχρονικά το κρασί, όχι µόνο στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς. Ωστόσο πολλά "µεγάλα κρασιά" δηµιουργήθηκαν από κεφάλαια ετεροεπαγγελµατιών και αυτό δεν είναι κάτι που αµφισβητείται.
Η µικρή το δέµας ελληνική οινική αγορά, πλην όµως µε έντονο αποτύπωµα τόσο στο καταναλωτικό όσο και στο επιχειρηµατικό θυµικό, κινείται σε αξία κάτω από 450 εκατ. ευρώ, διεκδικούµενη από 1.600 παίκτες!
Ωστόσο, πάνω από το 87% του συνολικού τζίρου πραγµατοποιείται από 42 επιχειρήσεις, µε µόλις 10 µεγάλα οινοποιεία να συγκεντρώνουν σχεδόν τις µισές πωλήσεις του κλάδου, αποτυπώνοντας τον τεράστιο βαθµό κατακερµατισµού αλλά και τη συγκέντρωση ισχύος που ήδη συντελείται στην εγχώρια αγορά του κρασιού.
Λαµβάνοντας υπόψη τους τελευταίους δηµοσιευµένους ισολογισµούς που αφορούν την οικονοµική χρήση του 2024, στην κορυφή των πωλήσεων βρίσκεται η Cavino Οινοποιία-Ποτοποιία Αιγίου των αδελφών Γιάννη και Θεόδωρου Αναστασίου, µε κύκλο εργασιών 36,1 εκατ. ευρώ. Το 2025, ύστερα από την εξαγορά της Ελληνικά Κελλάρια Οίνων - Δ. Κουρτάκης Α.Ε., ο ενοποιηµένος τζίρος της εταιρείας προσέγγισε τα 60 εκατ. ευρώ, εδραιώνοντας την ηγετική της θέση στον κλάδο.
Ακολουθεί το Κτήµα Κώστα Λαζαρίδη µε 24,5 εκατ. ευρώ, εταιρεία που επέλεξε να αποχωρήσει από το Χρηµατιστήριο ύστερα από 25 χρόνια. Τρίτος παίκτης το 2024 από άποψη τζίρου ήταν η Ελληνικά Κελλάρια Οίνων Κουρτάκης, µε 21,1 εκατ. ευρώ, αλλά µε ζηµίες 2,7 εκατ. ευρώ και τζίρο που υποχώρησε από 24,1 εκατ. ευρώ το 2023, εικόνα που επιτάχυνε την εξαγορά της από την Cavino.
Το Κτήµα Κυρ-Γιάννη βρέθηκε στην τέταρτη θέση, καταγράφοντας πωλήσεις 16,2 εκατ. ευρώ. Ο τζίρος της οινοποιίας, η οποία πέρσι ολοκλήρωσε την εξαγορά του Κτήµατος Σιγάλα στη Σαντορίνη µε τίµηµα άνω των 5 εκατ. ευρώ, κινήθηκε πάνω από τα 20 εκατ. ευρώ, µε εξαγωγές σε 55 χώρες. Το Κτήµα Άλφα, µε συνιδρυτές τούς Άγγελο Ιατρίδη και Μάκη Μαυρίδη, εµφάνισε τζίρο 15,4 εκατ. ευρώ το 2024, συµπληρώνοντας το Τop-5. Η οινοποιία µε έδρα το Αµύνταιο τον Σεπτέµβριο του 2024 απέκτησε από την Premia Properties το ιστορικό επισκέψιµο οινοποιείο Μπουτάρη στη Σαντορίνη έναντι 6,5 εκατ. ευρώ. Δέκα µήνες αργότερα µετέφερε ολόκληρο τον κλάδο Σαντορίνης σε νέα εταιρική οντότητα, τη Thera Terra Α.Ε. Το συνολικό επενδυτικό πλάνο για τη Σαντορίνη ανέρχεται στα 16,5 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα στο Ξυνό Νερό ανεγείρεται αυτόνοµη µονάδα αφρώδους οίνου, προϋπολογισµού 9,5 εκατ. ευρώ, ενταγµένη στο πλαίσιο της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, µε ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2028. Το συνολικό επενδυτικό πρόγραµµα του οµίλου έως το 2030 ξεπερνά τα 26 εκατ. ευρώ.
Στη ζώνη των 10-14 εκατ. ευρώ κινούνται η ιστορική οινοποιία Μπουτάρη µε 14 εκατ. ευρώ –ελαφρά ζηµιογόνος µε -200.000 ευρώ–, η Βιβλία Χώρα των οινολόγων Βαγγέλη Γεροβασιλείου και Βασίλη Τσακτσαρλή µε 12,8 εκατ. ευρώ, το Κτήµα Γεροβασιλείου µε 12,8 εκατ. ευρώ, η Κιντώνης Οινοποιητική µε 11,4 εκατ. ευρώ και ο Συνεταιρισµός Σαντορίνης Santo Wines µε 10,6 εκατ. ευρώ και οριακά κέρδη 68.000 ευρώ.
Ας σηµειωθεί ότι οι ενοποιηµένες πωλήσεις του οµίλου Ελληνικά Οινοποιεία, που εκτός από την οινοποιία Μπουτάρη περιλαµβάνει την εξαγορασθείσα Σεµέλη Οινοποιητική, το Κτήµα Scalarea στην Κρήτη, την Ιόλη Πηγή (εµφιαλωµένο νερό) και τη στρατηγική συνεργασία µε τους βιολογικούς αµπελώνες Navarino, πλησιάζουν τα 30 εκατ. ευρώ ετησίως. Στόχος είναι η είσοδος στο Χρηµατιστήριο, µε δύο νέες εταιρείες –"Εµπορική" και "Διαχειριστική"– να έχουν ήδη δηµιουργηθεί για τον εξορθολογισµό της δραστηριότητας.
Πιο αποκαλυπτική για το πώς κινείται η ελληνική αγορά κρασιού είναι η πορεία των κερδών. Και εκεί η "σειρά" ανακατεύεται εντελώς.
Πρώτο στα κέρδη προ φόρων 2024 είναι το Κτήµα Γεροβασιλείου µε 5,5 εκατ. ευρώ, ενώ ακολουθούν το Κτήµα Άλφα µε 4,3 εκατ. ευρώ και το Κτήµα Κώστα Λαζαρίδη µε 4,1 εκατ. ευρώ. Η Cavino καταγράφει κέρδη προ φόρων 2,9 εκατ. ευρώ και το Κτήµα Σκούρα 2,8 εκατ. ευρώ µε τζίρο µόλις 8,2 εκατ. ευρώ, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κερδοφορίας του κλάδου.
Βιβλία Χώρα και Κτήµα Κυρ-Γιάννη συµπληρώνουν την εικόνα µε κέρδη προ φόρων 2,6 εκατ. ευρώ και 2,4 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, ενώ η Μεσηµβρία Οινοποιητική µε 2,2 εκατ. ευρώ σε τζίρο 7,1 εκατ. ευρώ, η Κιντώνης Οινοποιητική µε 1,9 εκατ. ευρώ και η Nicolas Repanis µε 1,2 εκατ. ευρώ κλείνουν το Τop-10 της κερδοφορίας.
Ξεχωριστή αναφορά αξίζει στην κρητική οινοποιία Κτήµα Μιχαλάκη, που εµφανίζει κέρδη προ φόρων 4,1 εκατ. ευρώ, µέγεθος που όµως αντικατοπτρίζει κατά κύριο λόγο έκτακτη ωφέλεια 3,967 εκατ. ευρώ από τη διαγραφή δανείων στο πλαίσιο αναχρηµατοδότησης µέσω Optima Bank. Χωρίς αυτό το µη επαναλαµβανόµενο στοιχείο, τα λειτουργικά κέρδη της εταιρείας, που βγαίνει από δύσκολα χρόνια και επανεκκινεί µε καθαρό ισολογισµό, παραµένουν στα 127.000 ευρώ.
Το κοινό χαρακτηριστικό των κερδοφόρων οινοποιητικών εταιρειών είναι διαφωτιστικό: ιδιόκτητοι αµπελώνες, έµφαση στο terroir, στις ποικιλίες και τις ονοµασίες προέλευσης, εστίαση στο premium τµήµα της αγοράς, αναγνωρίσιµα εµπορικά σήµατα και εξωστρεφής στρατηγική. Αυτή η "συνταγή" δεν είναι ελληνική εφεύρεση, είναι η ίδια στρατηγική που επικρατεί στις κορυφαίες οινοποιίες της Ευρώπης και του κόσµου.
Η αγορά που αλλάζει συνήθειες
Τα νέα κεφάλαια και οι φιλόδοξες στρατηγικές συναντούν, ωστόσο, µια αγορά που έχει αρχίσει να αλλάζει.
"Τα πράγµατα έχουν δυσκολέψει λίγο", παραδέχεται ο Στέλιος Μπουτάρης. "Ενώ είχαµε µια πολύ καλή πορεία τα τελευταία χρόνια, βλέπουµε µια µικρή ύφεση αυτή τη στιγµή στην κατανάλωση στην Ελλάδα, ενώ και οι εξαγωγές πέρσι εµφάνισαν στασιµότητα".
Η αυστηροποίηση των ελέγχων για την κατανάλωση αλκοόλ (αλκοτέστ) έχει επηρεάσει τη συµπεριφορά του καταναλωτή, περιορίζοντας την έξοδο και κατ’ επέκταση την κατανάλωση εκτός σπιτιού.
Ταυτόχρονα, οι θεσµικές αλλαγές στη λειτουργία της εστίασης, όπως η ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωµών και η πλήρης φορολογική συµµόρφωση, έχουν οδηγήσει σε σηµαντικές αυξήσεις τιµών. Η µέση τιµή µιας φιάλης κρασιού στο εστιατόριο έχει διπλασιαστεί, περιορίζοντας τη ζήτηση και αλλάζοντας το καταναλωτικό µοτίβο (λιγότερες φιάλες, περισσότερα ποτήρια ή εναλλακτικές επιλογές όπως τα κοκτέιλ).
Παράλληλα, οι κοινωνικές και δηµογραφικές τάσεις λειτουργούν ανασταλτικά. Η παγκόσµια στροφή προς έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, σε συνδυασµό µε τη στάση της Generation Z απέναντι στο αλκοόλ, µειώνει διαρθρωτικά την κατανάλωση. Η τάση αυτή δεν αφορά µόνο την Ελλάδα, αλλά είναι διεθνής, επηρεάζοντας συνολικά τη ζήτηση οίνου.
Τουρισµός και εξαγωγές
Στον αντίποδα, ο τουρισµός λειτουργεί ως βασικός πυλώνας στήριξης. Η άνοδος του ελληνικού τουριστικού προϊόντος ενισχύει την κατανάλωση και ταυτόχρονα συµβάλλει στην αναβάθµιση της εικόνας του ελληνικού κρασιού, ακόµα και σε περιοχές όπου κυριαρχούσε το χύµα προϊόν.
Σε επίπεδο εξαγωγών, παρά τη στασιµότητα του 2025, διαφαίνεται συγκρατηµένη αισιοδοξία για το 2026. Αγορές όπως οι Ηνωµένες Πολιτείες παραµένουν στρατηγικής σηµασίας, αν και οι ρυθµοί ανάπτυξης αναµένεται να είναι πιο µετριοπαθείς. Ας σηµειωθεί ότι στις ΗΠΑ το 2025 καταγράφηκε για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια συνεχούς ανόδου υποχώρηση 13,86% σε αξία.
Παράλληλα, οι νέες εµπορικές συµφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δηµιουργούν προοπτικές για διείσδυση σε αγορές που µέχρι πρότινος ήταν δυσπρόσιτες λόγω δασµών.
Η συµφωνία ελεύθερων συναλλαγών Ε.Ε. - Ινδίας, που υπεγράφη τον Ιανουάριο του 2026, αποτελεί ίσως τη σηµαντικότερη εξέλιξη για τον κλάδο εδώ και χρόνια, καθώς οι δασµοί ύψους 150% µειώνονται σταδιακά σε ορίζοντα επταετίας, ανοίγοντας µια αγορά 1,4 δισ. καταναλωτών. "Μέχρι τώρα δεν κάναµε προσπάθεια στην Ινδία, γιατί δεν άξιζε τον κόπο να πας", λέει ο πρόεδρος του ΣΕΟ.
Συνολικά, οι εξαγωγές ελληνικού κρασιού το 2025 αντιστοιχούσαν στο 19,71% της παραγωγής, ποσοστό που αφήνει σηµαντικά περιθώρια ανάπτυξης.
