Του Νίκου Ρουσάνογλου
Σε δεύτερο πλάνο, σε σχέση με σήμερα, είναι πιθανό να περάσει από τις αρχές της επόμενης δεκαετίας και μετά, η δραστηριότητα της κατασκευής για τους μεγάλους ομίλους υποδομών, καθώς, μετά από μια "χρυσή" δεκαετία, αναμένεται ότι θα αρχίσουν να ολοκληρώνονται τα μεγάλα έργα που υλοποιούνται σήμερα, χωρίς ο ρυθμός αναπλήρωσης του ανεκτέλεστου υπόλοιπου να είναι ο ίδιος, καθώς οι πόροι δεν θα βρίσκονται πλέον στο ίδιο επίπεδο. Άλλωστε, η τρέχουσα συγκυρία μπορεί να χαρακτηριστεί και μοναδική, μιας και παρατηρείται ταυτόχρονα πολύ υψηλή ζήτηση έργων, όχι μόνο λόγω των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ, αλλά και από τον ιδιωτικό τομέα, προεξάρχοντος του Ελληνικού, όπου το άθροισμα των επενδύσεων από την Lamda Development και τους τρίτους επενδυτές (π.χ. Όμιλος Προκοπίου, ΤΕΜΕΣ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-Hard Rock International, Brook Lane Capital, Trade Estates) προσεγγίζει τα 10 δις ευρώ.
Ωστόσο, από το 2030 και μετά, τα μεγέθη αυτά θα αρχίσουν να υποχωρούν, παρότι θα παραμείνουν σε αισθητά υψηλότερο επίπεδο, συγκριτικά με την δεκαετία 2010-2020, όταν ο συνδυασμός της οικονομικής κρίσης και θεσμικών αγκυλώσεων, προκάλεσε την κατάρρευση της παραγωγής νέων έργων. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο, όλοι οι μεγάλοι όμιλοι υποδομών, επιχειρούν σήμερα να "χτίσουν" το μέλλον τους, μέσω της υλοποίησης επενδύσεων σε έργα παραχώρησης, ΑΠΕ και ενεργειακές συμβάσεις, που θα εξασφαλίσουν σημαντικές και – το κυριότερο – σταθερές ροές εσόδων και λειτουργικών κερδών (και μάλιστα με πολύ σημαντικό περιθώριο), αντισταθμίζοντας έτσι τις όποιες απώλειες εσόδων από τον τομέα των κατασκευών.
Ειδικά ως προς τις συμβάσεις παραχώρησης, κρίνονται ως η κυριότερη "ατμομηχανή" εσόδων και κερδοφορίας κατά την διάρκεια των επόμενων 15 ετών, προσφέροντας στους μεγάλους ομίλους πολλαπλά οφέλη. Έτσι ερμηνεύεται και η μεγάλη επιθυμία των ομίλων να προσθέσουν συμμετοχές και νέα έργα παραχώρησης στα χαρτοφυλάκιά τους.
Η πιο πρόσφατη κίνηση αφορά την συμφωνία ανάμεσα στον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και τους ομίλους Aktor και Metlen, με αντικείμενο το έργο του ΒΟΑΚ (Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης), στο τμήμα Χανιά-Ηράκλειο, ύψους 1,75 δις ευρώ. Συγκεκριμένα, μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, φαίνεται πως επετεύχθη ένα πλαίσιο συμφωνίας και ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ θα αποκτήσει "συμπαίκτες", τόσο στο κατασκευαστικό έργο, όσο και στις εταιρείες λειτουργίας και εκμετάλλευσης του οδικού άξονα. Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την κατασκευή του έργου, η θυγατρική ΤΕΡΝΑ θα διατηρήσει ποσοστό 40% και το υπόλοιπο 60% θα κατανεμηθεί ισόποσα, κατά 30% στην Άκτωρ και κατά 30% στην ΜΕΤΚΑ. Αντίστοιχα, διεύρυνση θα γίνει και στις δύο εταιρείες παραχώρησης και λειτουργίας του συγκεκριμένου έργου. Συγκεκριμένα, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ θα ελέγχει πλέον το 40%, ο όμιλος Aktor θα ελέγχει το 36% και ο όμιλος Metlen Energy & Metals το 24%.
Τα οφέλη της κίνησης αυτής είναι σημαντικά για όλους τους εμπλεκόμενους. Καταρχάς η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ θα μειώσει το επενδυτικό της ρίσκο και θα απελευθερώσει σημαντικά κεφάλαια, τα οποία θα αξιοποιηθούν για την επιτάχυνση άλλων επενδύσεων, που έχουν συντομότερο χρόνο απόσβεσης και υψηλότερη απόδοση. Από την άλλη πλευρά, ο όμιλος Aktor αποκτά μια σημαντική συμμετοχή, την οποία επιθυμούσε διακαώς, προκειμένου να αυξήσει κι άλλο το "αποτύπωμά" του στον τομέα των παραχωρήσεων, που έχει αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην στρατηγική του, ειδικά μετά την πρόσφατη εξαγορά της Άκτωρ Παραχωρήσεις.
Αντίστοιχα, ο όμιλος Metlen διευρύνει επίσης την παρουσία του σε έργα παραχώρησης, που αποτελούν και έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους πραγματοποιήθηκε η είσοδος στον τομέα των υποδομών στην Ελλάδα. Έχοντας ανάλογη εμπειρία και τεχνογνωσία από το εξωτερικό, η διοίκηση του ομίλου έκρινε πριν από μερικά χρόνια, ότι η ελληνική αγορά προσέφερε τις απαιτούμενες ευκαιρίες, προκειμένου να τοποθετηθεί στρατηγικά, κάτι που έχει πράξει, έχοντας εξασφαλίσει σημαντικές συμβάσεις κι έργα ΣΔΙΤ, που έχουν παρόμοιο χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν εξασφαλιστεί συμβάσεις, όπως η νέα περιφερειακή οδός Θεσσαλονίκης (Flyover), σε κοινοπραξία με τον όμιλο Άβαξ, το ΣΔΙΤ των 17 Σχολείων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και το έργο ΣΔΙΤ του αρδευτικού δικτύου της Υπέρειας-Ορφανών, με προοπτική να αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Για να γίνει αντιληπτό το όφελος από τις συμβάσεις παραχώρησης και τα έργα ΣΔΙΤ, αρκεί να εξετάσει κανείς τις εκθέσεις των χρηματιστηριακών αναλυτών για τις προοπτικές των εταιρειών. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του οίκου Santander για την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, μόνο από τα έργα παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων (Αττική Οδός, Εγνατία Οδός, Κεντρική Οδός κτλ.), οι αναλυτές προβλέπουν ότι θα προκύψουν ετήσια λειτουργικά κέρδη 619 εκατ. ευρώ το 2025, τα οποία θα αυξηθούν σε 768 εκατ. ευρώ κατά την διάρκεια του 2026 και θα εκτιναχθούν σε 1,23 δις ευρώ μέχρι το 2035, δηλαδή θα διπλασιαστούν σε μια δεκαετία.
Παράλληλα, επίσης από τους αυτοκινητόδρομους (πλην ΒΟΑΚ), η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προβλέπεται να εισπράξει φέτος μερίσματα 78 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αυξηθούν σε 280-300 εκατ. ευρώ έως το 2035. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024, τα μερίσματα από το συνολικό χαρτοφυλάκιο έργων του ομίλου διαμορφώθηκε σε 33 εκατ. ευρώ, ενώ μέχρι το 2030, το μέγεθος αυτό προβλέπεται να αγγίξει τα 150 εκατ. ευρώ.
Λαμβάνοντας υπόψη και τα νέα έργα ΣΔΙΤ μεγάλου ύψους, που βρίσκεται σε διαδικασία ανάθεσης, αλλά και τα επόμενα έργα που θα δημοπρατηθούν μέχρι το τέλος της δεκαετίας, εκτιμάται ότι οι μεγάλοι όμιλοι θα αποφύγουν την μεγάλη συρρίκνωση των μεγεθών τους κατά την διάρκεια της περιόδου της οικονομικής κρίσης, έχοντας ισχυρή "θωράκιση" απέναντι στην κυκλικότητα των κατασκευών.
