Της Ξανθής Γούναρη
Πράσινο φως για τη διάσωση του Ομίλου Επιχειρήσεων Ιωάννη Χρ. Σπανού έδωσε το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου στις 26 Ιανουαρίου με την απόφαση 1/2026. Η ροδίτικη αλυσίδα σούπερ μάρκετ με καταστήματα τόσο στο νησί των Ιπποτών όσο και στη Λέρο κατάφερε να εξασφαλίσει τη συναίνεση των πιστωτών και να αποφύγει την πτώχευση, με την ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός -λίγο πριν την απορρόφησή της από τη Δ. Μασούτης- να αναλαμβάνει μέρος των υποχρεώσεων, ενώ τα μέλη της οικογένειας Σπανού παρέχουν προσωπικές εγγυήσεις για την εκπλήρωση της συμφωνίας.
Η συμφωνία εξυγίανσης συγκέντρωσε την απαραίτητη πλειοψηφία με το 52,02% των πιστωτών να υπερψηφίζουν τη ρύθμιση, ποσοστό που ανεβαίνει στο 75,71% αν προστεθεί η τεκμαιρόμενη συναίνεση του Δημοσίου και του e-ΕΦΚΑ.
Να σημειωθεί ότι η αρχική αίτηση για επικύρωση συμφωνίας εξυγίανσης είχε κατατεθεί στις 30 Δεκεμβρίου 2022 και συζητήθηκε στις 16 Μαρτίου 2023. Ακολούθησε η μη οριστική απόφαση 12/2024, με την οποία το δικαστήριο διέταξε επανάληψη της συζήτησης προκειμένου να συμπληρωθούν και να αποσαφηνιστούν κάποια σημεία. Η τελική τροποποιημένη συμφωνία υπογράφηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Οι όροι της ρύθμισης
Η συμφωνία εξυγίανσης προβλέπει την πώληση συγκεκριμένων ακινήτων της εταιρείας για την εξυπηρέτηση των οφειλών. Συγκεκριμένα θα πωληθούν ένα οικόπεδο 197.425 τ.μ. στη Λέρο (περιοχή "Παναγές-Πολύβολο") εκτιμώμενης αξίας 586.000 ευρώ, δύο υπόγειες αποθήκες στη Ρόδο (οδός Μεγάλου Κωνσταντίνου) εκτιμώμενης αξίας 202.000 και 113.000 ευρώ, αγροτεμάχιο με ελαιόδεντρα στη Λέρο εκτιμώμενης αξίας 124.000 ευρώ, αγροτεμάχιο στην Κω και οικόπεδο στη Λαχανιά Ρόδου εκτιμώμενης αξίας 937.000 ευρώ (από το οποίο η εταιρεία κατέχει το 33,33% και ο εγγυητής Ιωάννης Σπανός το 66,67%).
Το 25% του τιμήματος από τις πωλήσεις θα περιέρχεται στον e-ΕΦΚΑ και το Ελληνικό Δημόσιο για εξόφληση των οφειλών τους.
Η αποπληρωμή των ανέγγυων πιστωτών ορίστηκε στις 215.828,70 ευρώ, μειωμένη από τις αρχικές 359.714 ευρώ, σε 90 ισόποσες μηνιαίες δόσεις. Οι νέες υποχρεώσεις που θα δημιουργηθούν από την επομένη της ημερομηνίας αναφοράς μέχρι την επικύρωση θα αποπληρωθούν επίσης σε 90 άτοκες μηνιαίες δόσεις.
Στη ρύθμιση εντάχθηκε και η ΔΕΗ ως ανέγγυος πιστωτής, με τις απαιτήσεις της να μειώνονται κατά 30%.
Σύνθετη τραπεζική ρύθμιση
Πέρα από τις πωλήσεις ακινήτων, η συμφωνία εξυγίανσης περιλαμβάνει ένα σύνθετο πλέγμα πολυετών ρυθμίσεων προς τους βασικούς χρηματοπιστωτικούς πιστωτές.
Η Alpha Bank ρυθμίζει απαιτήσεις άνω των 4,1 εκατ. ευρώ (23,74% επί του συνόλου των οφειλών) σε ορίζοντα δεκαετίας, με περίοδο χάριτος ενός έτους, ενώ διατηρεί ακέραιες τις εμπράγματες εξασφαλίσεις της και τη δυνατότητα πώλησης ακόμη και λειτουργικού ακινήτου σε περίπτωση υστέρησης ταμειακών ροών.
Παράλληλα, η Alpha Leasing ρυθμίζει απαίτηση 1,86 εκατ. ευρώ σε βάθος 15ετίας, με το ακίνητο του καταστήματος στην οδό Καμείρου Ρόδου να εξαιρείται από τα προς ρευστοποίηση στοιχεία. Δικαιούται περίοδο χάριτος ενός έτους, κατά την οποία θα καταβάλλονται μόνο τόκοι.
Η Τράπεζα Πειραιώς χωρίζει το δάνειο των 1,68 εκατ. ευρώ σε "senior" και "junior" σκέλος, με το δεύτερο να εξαρτάται αποκλειστικά από την πώληση του ακινήτου στη Λαχανιά, ενώ έχει ενσωματωθεί και ρήτρα επιπλέον αποπληρωμής σε περίπτωση υπέρβασης συγκεκριμένων στόχων τζίρου.
Για τους αναγκαίους προμηθευτές, με τους οποίους η εταιρεία συνεχίζει να συνεργάζεται και που αντιπροσωπεύουν οφειλές 760.000 ευρώ, συμφωνήθηκε διαγραφή του 70% της οφειλής και αποπληρωμή του υπόλοιπου 30% σε εξαμηνιαίες άτοκες δόσεις από 2 έως 8 έτη. Για τους μη αναγκαίους προμηθευτές, που αντιπροσωπεύουν οφειλές 2,13 εκατ. ευρώ, η διαγραφή ορίστηκε στο 50% και η αποπληρωμή του υπολοίπου σε 2 έως 12 έτη.
Ο ρόλος της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός
Κεντρικό ρόλο στη συμφωνία εξυγίανσης διαδραματίζει η ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, που συμμετέχει ως "εκ τρίτου συμβαλλόμενη" και επενδυτής, αναλαμβάνοντας μέρος των υποχρεώσεων της Σπανός. Όπως αναφέρεται ρητά στη συμφωνία, χωρίς τη σύμπραξη της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός δεν θα ήταν δυνατή η επίτευξη της συμφωνίας εξυγίανσης.
Η συνεργασία των δύο εταιρειών ξεκίνησε το 2019 με υπογραφή εμπορικής σύμβασης διάρκειας 12 ετών, με δικαίωμα παράτασης για 2 ακόμη έτη. Βάσει αυτής, η Σπανός διαθέτει εμπορεύματα για λογαριασμό της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός έναντι προμήθειας 21% επί των ακαθάριστων πωλήσεων.
Εκείνη τη χρονιά, όταν η Σπανός αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, οι αδελφοί Χρήστος και Βασίλης Σπανός -η δεύτερη γενιά της οικογένειας- επέλεξαν αυτό το μοντέλο συνεργασίας αντί της πτώχευσης. Το 89% του τζίρου της εταιρείας, που εδώ και περίπου επτά χρόνια λειτουργεί υπό την επωνυμία της Κρητικός, το 2024 προήλθε από τις προμήθειες αυτής της συνεργασίας.
Στο πλαίσιο της εξυγίανσης, η ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός έχει και η ίδια απαιτήσεις 745.139 ευρώ (4,31% επί του συνόλου των οφειλών) από προκαταβολές έναντι μελλοντικών προμηθειών, οι οποίες ρυθμίζονται με περίοδο χάριτος ενός έτους και αποπληρωμή σε βάθος 6 ετών. Επιπλέον, η εταιρεία προβλέπεται να ενισχύσει ταμειακά τη Σπανός μέσω χρηματοδότησης μέχρι του ποσού των 700.000 ευρώ.
Από την πρωτιά στα όρια της αφερεγγυότητας
Η Σπανός, από τα ιδρυτικά μέλη του ΕΛΟΜΑΣ, ήταν η εταιρεία που άνοιξε το πρώτο υπερμάρκετ στη Ρόδο το 1992, βραβευμένη στο παρελθόν ως μία από τις καλύτερες περιφερειακές επιχειρήσεις του κλάδου.
Ωστόσο στην πορεία ο ανταγωνισμός και η οικονομική κρίση δημιούργησαν πιεστικές συνθήκες για τη ροδίτικη λιανεμπορική αλυσίδα, με τον κύκλο εργασιών να μειώνεται σταδιακά λόγω της έντονης επέκτασης των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ στην περιφέρεια. Το 2024 ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε 3,411 εκατ. ευρώ (+11,27%).
Το βουνό των συσσωρευμένων ζημιών
Εν τω μεταξύ όμως οι συσσωρευμένες ζημίες αγγίζουν τα 4,001 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές υποχρεώσεις φθάνουν τα 19,513 εκατ. ευρώ. Τα ίδια κεφάλαια έχουν συρρικνωθεί στις 433.071 ευρώ, ενώ ο δείκτης ρευστότητας έχει καταρρεύσει στο 0,31.
Το 2024 η εταιρεία εμφάνισε μικρά κέρδη 96.535 ευρώ έναντι ζημιών 72.075 ευρώ το 2023, αλλά το ποσό είναι ασήμαντο μπροστά στο βουνό των συσσωρευμένων ζημιών που έχει δημιουργηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η διαφορά μεταξύ του μετοχικού κεφαλαίου 2,75 εκατ. ευρώ και των αποθεματικών 1,69 εκατ. ευρώ με τις ζημίες 4 εκατ. ευρώ αφήνει την εταιρεία με ελάχιστα περιθώρια.
Υποθηκευμένα όλα τα πάγια
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν δει κανείς τα εμπράγματα βάρη επί των παγίων της εταιρείας. Στα ενσώματα πάγια στοιχεία και επενδυτικά ακίνητα έχουν εγγραφεί προσημειώσεις συνολικού ύψους 17,45 εκατ. ευρώ, ποσό που ξεπερνά κατά πολύ το πάγιο ενεργητικό της εταιρείας που ανέρχεται σε 14,85 εκατ. ευρώ.
Αναλυτικά οι προσημειώσεις κατανέμονται ως εξής: 14,45 εκατ. ευρώ στην Alpha Bank, 1,60 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα Πειραιώς, 1,148 εκατ. ευρώ στο Περιφερειακό ΚΕΑΟ Ρόδου και 250.562 ευρώ στον ΕΦΚΑ. Στην πράξη, σχεδόν το σύνολο των παγίων της εταιρείας είναι υποθηκευμένο.
Τέσσερα καταστήματα, 86 εργαζόμενοι
Το δίκτυο περιλαμβάνει τρία καταστήματα στη Ρόδο (Καμείρου, Μεγάλου Κωνσταντίνου και Αφάντου) και ένα στη Λέρο, τόπο καταγωγής της οικογένειας Σπανού. Η εταιρεία απασχολεί 86 εργαζόμενους με κόστος μισθοδοσίας 1,645 εκατ. ευρώ ετησίως.
Το EBITDA υποχώρησε σε 775.969 ευρώ από 812.283 ευρώ το 2023, ενώ τα χρηματοοικονομικά έξοδα έφτασαν τις 619.711 ευρώ. Η εταιρεία αντιμετωπίζει επίσης επίδικες υποθέσεις ύψους 569.886 ευρώ και ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις από το 2019 έως το 2024.
