Οι τράπεζες εισέρχονται σε μια περίοδο όπου σχεδόν όλοι οι διαχρονικοί περιορισμοί αρχίζουν να αποδυναμώνονται. Τεχνολογικές και οργανωτικές αγκυλώσεις, η διάθεση για ανάληψη ρίσκου ακόμα και η απουσία φαντασίας είναι περιορισμοί που ανήκουν στο παρελθόν. Σήμερα, η αύξηση των δυνατοτήτων είναι εφικτή και εξαρτάται λιγότερο από τον αριθμό του ανθρώπινου δυναμικού και περισσότερο από την αρμονική ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στις βασικές λειτουργικές δραστηριότητες. Το δίλημμα για τον τραπεζικό κλάδο είναι πώς θα προχωρήσει από το «θα το κάνουμε κάποια στιγμή» στο «θα το κάνουμε τώρα».
Η χρονική συγκυρία είναι κατάλληλη για τολμηρές αποφάσεις! Ακολουθούν οι κορυφαίες τραπεζικές τάσεις της Accenture για το 2026. Αποτελούν το απόσταγμα όλων όσων ακούμε τον τελευταίο χρόνο από εκατοντάδες πελάτες μας σε όλον τον κόσμο και συζητήσεις μας σε επίπεδο διοικητικών συμβουλίων. Οι τάσεις αποτυπώνουν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες καθώς κινούνται προς ένα μέλλον όπου οι παρωχημένες τεχνολογίες και η παραδοσιακή αντίληψη δεν περιορίζουν πλέον τις δυνατότητες ανάπτυξης, την αποδοτικότητα και την καινοτομία. Οι εξελίξεις αφορούν φυσικά και τις Ελληνικές τράπεζες, οι οποίες βρίσκονται χρονικά ίσως στο καλύτερο δυνατό σημείο από πλευράς θετικής επενδυτικής διάθεσης, κεφαλαιακής δύναμης και τεχνολογικών δράσεων.
Το Μέλλον του Χρήματος: Το χρήμα γίνεται εξυπνότερο
Το χρήμα μεταμορφώνεται καθώς έξυπνοι ψηφιακοί βοηθοί (agents) του προσδίδουν ευφυία και κινητικότητα που αλλάζουν τα δεδομένα που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.
Ψηφιακά νομίσματα όπως τα stablecoins, τα CBDCs (Central Banks Digital Currencies) και οι tokenized καταθέσεις περνούν από το στάδιο του πειραματισμού στη φάση της υλοποίησης. Οι «προγραμματιζόμενες» πληρωμές (programmable payments) καθιστούν τις συναλλαγές εξυπνότερες, επιτρέποντας στο χρήμα να μεταφέρει τα δικά του δεδομένα, τις συνθήκες και το πλαίσιο της συναλλαγής καθώς και δικλείδες συμμόρφωσης. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε και τα έξυπνα συμβόλαια (smart contracts) που αυτοματοποιούν πλήθος τυπικών εμπορικών συναλλαγών και κερδίζουν συνεχώς έδαφος στο παγκόσμιο εμπόριο. Σύμφωνα με έρευνα της Accenture, έως και 13 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αξία συναλλαγών θα μπορούσαν να μετακινηθούν σε εναλλακτικές μεθόδους πληρωμών έως το τέλος της δεκαετίας. Αν ο κλάδος δεν αντιδράσει, διατρέχει τον κίνδυνο απώλειας δισεκατομμυρίων σε έσοδα από προμήθειες.
Ο πραγματικός μετασχηματισμός ξεκινά όταν η νοημοσύνη συνδυάζεται με το ψηφιακό νόμισμα. Το «προγραμματιζόμενο» χρήμα (programmable money) εισάγει έναν κόσμο όπου τα κεφάλαια κινούνται αυτόνομα βάσει κανόνων και πρόθεσης του πελάτη: βελτιστοποιώντας αποδόσεις, προγραμματίζοντας διακανονισμούς και εκτελώντας συναλλαγές χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Οι τράπεζες δεν μπορούν πλέον να βασίζονται σε αργά κινούμενες καταθέσεις ή προβλέψιμες ροές πληρωμών. Οι προχωρημένες τράπεζες θα διαμορφώσουν στρατηγική για τα ψηφιακά νομίσματα, θα ευθυγραμμιστούν με τις προθέσεις των πελατών και θα οικοδομήσουν ένα ασφαλές και σταθερό τεχνολογικό υπόβαθρο για agentic πληρωμές. Για να μπορέσουν να διαχειριστούν το "έξυπνο χρήμα" (smart money), οι τράπεζες θα χρειαστεί να αναβαθμίσουν τα βασικά τους συστήματα, ώστε να ενσωματώσουν τεχνολογίες blockchain και distributed ledger technologies (DLT), ενισχύοντας παράλληλα την κυβερνοασφάλεια που αυτές οι συναλλαγές απαιτούν. Η στρατηγική τοποθέτηση είναι σημαντική καθώς μπορούν να επιλέξουν να διαδραματίσουν έναν ή περισσότερους ρόλους στον τομέα των ψηφιακών νομισμάτων: ως εκδότες, θεματοφύλακες, διαμεσολαβητές ή ένα συνδυασμό και των τριών.
Το Μέλλον της Τραπεζικής Εμπειρίας: Η τράπεζα θα βρίσκεται όπου είναι απαραίτητο
Καθώς οι διεπαφές και οι επικοινωνίες της ΤΝ εξελίσσονται από απλό αυτοματισμό σε κανονικές συνομιλίες με ψηφιακούς βοηθούς, οι προσδοκίες των πελατών αλλάζουν τόσο ριζικά όσο και στο «ψηφιακό κύμα», που βιώσαμε την προηγούμενη δεκαετία. Η τραπεζική από εδώ και στο εξής θα κινείται πέρα από τα κινητά τηλέφωνα και τους υπολογιστές στους ψηφιακούς βοηθούς που θα βρίσκονται πλέον στο προσκήνιο.
Οι πελάτες αναμένουν από τις τράπεζες να τους συναντούν όπου κι αν βρίσκονται, συμπεριλαμβανομένων πλατφορμών ΤΝ όπως το ChatGPT, παρέχοντας καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο μέσα από απρόσκοπτες και απροβλημάτιστες εμπειρίες που μοιάζουν προσωπικές όσο η συνεργασία με έναν έμπειρο τραπεζικό σύμβουλο. Όταν μια τράπεζα αποτυγχάνει να αναγνωρίσει έναν πελάτη ή να θυμηθεί τα στοιχεία του, δημιουργείται η ίδια δυσάρεστη αποσύνδεση όπως όταν συστήνεσαι ξανά σε κάποιον που έχεις ήδη γνωρίσει.
Καθώς η ΤΝ θα επιτρέπει σε τρίτα μέρη να παρεμβάλλονται μεταξύ τραπεζών και πελατών, ο κίνδυνος ουσιαστικής αποσύνδεσης αυξάνεται, θυμίζοντας την εμπειρία των τραπεζών με τα ψηφιακά πορτοφόλια. Ωστόσο, καθώς η ΤΝ καθιστά δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ ψηφιακού και ανθρώπινου, τα φυσικά τραπεζικά καταστήματα παρέχουν σταθερές εμπειρίες εμπιστοσύνης, ειδικά σε σύνθετα ζητήματα που απαιτούν προσωπική επαφή και επιβεβαίωση. Η εμπειρία πελάτη θα συνδυάζει την ευκολία της ΤΝ με την ανθρώπινη σχέση.
Είναι βέβαιο πως θα επικρατήσουν όσες τράπεζες ενορχηστρώνουν και «θυμούνται» αβίαστα τις προθέσεις του πελάτη σε κάθε σημείο συναλλαγής και επαφής, είτε στα εσωτερικά κανάλια της τράπεζας είτε σε πλατφόρμες τρίτων, έχοντας πάντα ως εμπροσθοφυλακή ή οπισθοφυλακή ανάλογα με την περίσταση το φυσικό τραπεζικό κατάστημα ως ειδοποιό διαφορά επιτυχημένης συμβουλευτικής ή εξυπηρέτησης.
Το Μέλλον της Εργασίας & του Ταλέντου: Το agentic AI καταρρίπτει τα εμπόδια δυναμικότητας
Το agentic AI επιβάλλει έναν θεμελιώδη επαναπροσδιορισμό της εργασίας, καταργώντας τους παραδοσιακούς περιορισμούς δυναμικότητας. Είναι πλέον εφικτό να φτιαχτεί μια πολύ μεγαλύτερη τράπεζα χωρίς να είναι αναγκαίο να προστεθούν εκατοντάδες νέοι εργαζόμενοι. Το όραμα για μια «τράπεζα 10x», όπου ένα άτομο ενορχηστρώνει ευφυείς συνεργάτες ΤΝ για να επιτυγχάνει εκθετικά μεγαλύτερο αντίκτυπο, αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. Οι πρώτες υλοποιήσεις δείχνουν απτά αποτελέσματα, από αυξημένη παραγωγικότητα στην ανάπτυξη λογισμικού, σε ταχύτερη επεξεργασία KYC (Know Your Customer) έως και σε πιο δυναμικές αποφάσεις ρίσκου.
Η κλίμακα της αλλαγής είναι συγκρίσιμη με την εισαγωγή των υπολογιστικών φύλλων (spreadsheets) ή ακόμη και του διαδικτύου. Ωστόσο, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί για να αποδώσει αυτήν την αξία – οι διοικήσεις των τραπεζών πρέπει να ενδυναμώσουν και να στηρίξουν τους εργαζομένους τους ώστε να επανασχεδιάσουν την ίδια την εργασία. Το μάθημα από την ιστορία είναι σαφές: όταν οι τράπεζες συνδυάζουν τεχνολογίες-ορόσημα με ισχυρή και στοχευμένη ηγεσία τότε διευρύνουν τις ευκαιρίες αντί να τις συρρικνώνουν. Εκείνες που επανασχεδιάζουν ρόλους, και εκπαιδεύουν μαζικά τους ανθρώπους τους στις τεχνολογίες ΤΝ θα μπορούν να σχεδιάζουν πρωτοπόρες διαδικασίες και ροές όπου άνθρωπος και ΤΝ θα συνεργάζονται και θα παράγουν εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Η κουλτούρα της ηγεσίας είναι ίσως το στοιχείο που μπορεί να κάνει την ειδοποιό διαφορά. Όταν εμφανίστηκε το διαδίκτυο, οι εργαζόμενοι ήταν ενθουσιασμένοι για το πώς θα άλλαζε τους ρόλους τους. Με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, πολλοί ανησυχούν. Οι ηγέτες πρέπει να αγκαλιάσουν την τεχνολογία ως ευκαιρία και όχι ως κίνδυνο και να καλλιεργήσουν την περιέργεια στους εργαζομένους τους. Οι τράπεζες που θα επικεντρωθούν μόνο σε αυξήσεις παραγωγικότητας θα χάσουν από εκείνες που θα χρησιμοποιούν την ΤΝ για να ενισχύσουν τα έσοδα τους – και παραδόξως, θα χρειαστούν περισσότερους ανθρώπους, όχι λιγότερους, για να αξιοποιήσουν αυτήν την ανάπτυξη.
Το Μέλλον της Τεχνολογίας: Το υψηλό κόστος του «χαμηλού κόστους»
Για δεκαετίες, οι τράπεζες επένδυαν σημαντικά στις ψηφιακές εμπειρίες πελατών, συχνά αναβάλλοντας το δυσκολότερο έργο του εκσυγχρονισμού του τεχνολογικού τους πυρήνα. Οι γρήγορες λύσεις μετατράπηκαν σε μακροχρόνιες εξαρτήσεις. Το αποτέλεσμα είναι να έχει συσσωρευθεί ένα τεράστιο «τεχνολογικό χρέος» και να έχει δημιουργηθεί μια βάση κόστους που αυξάνεται πολύ ταχύτερα από τα έσοδα, με το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών να κατευθύνεται πλέον στη συντήρηση και υποστήριξη παρωχημένων συστημάτων. Αυτό που κάποτε φαινόταν ως επιλογή χαμηλού κόστους έχει μετατραπεί σε εμπόδιο υψηλού κόστους, περιορίζοντας την ευελιξία και εκθέτοντας τις τράπεζες σε λειτουργικό κίνδυνο.
Η διαφορά σήμερα είναι ότι ο εκσυγχρονισμός καθίσταται επιτέλους προσιτός με μια ταχύτητα και ένα διαφορετικό προφίλ κόστους που ευθυγραμμίζεται με τις ανάγκες του κλάδου. Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει τα πάντα, από την κατανόηση του βασικού κώδικα (core code) έως τη μετατροπή των επιχειρηματικών προδιαγραφών σε γλώσσα προγραμματισμού. Οι τράπεζες υιοθετούν open source τεχνολογίες και ευέλικτες αρχιτεκτονικές καθώς και κοινές πλατφόρμες για να μειώσουν το κόστος και να εστιάσουν τις επενδύσεις στην διαφοροποίηση και στην ταχύτητα. Σε μια εποχή όπου η ανθεκτικότητα, η ασφάλεια, η ταχύτητα και η εμπιστοσύνη δημιουργούν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ο εκσυγχρονισμός δεν είναι πλέον προαιρετικός.
Το Μέλλον της Συμμόρφωσης και του Ρίσκου: Βλέποντας το δάσος και όχι το δέντρο
Πολύ συχνά, η διαχείριση κινδύνου στην τραπεζική μοιάζει με μια εικόνα χαμηλής ποιότητας. Οι τράπεζες έχουν καθαρή εικόνα των «δέντρων», αλλά μπορεί να μην αντιληφθούν μια «δασική πυρκαγιά» αν δεν διαθέτουν τη συνολική εικόνα. Εδώ ακριβώς έγκειται το παράδοξο: οι τράπεζες, έχοντας στη διάθεσή τους περισσότερα στοιχεία από ποτέ, προχωρούν σε εις βάθος αναλύσεις ανά κατηγορία κινδύνου αλλά την ίδια στιγμή αδυνατούν να συνθέσουν τα δεδομένα και να δουν ολόκληρη την εικόνα. Και αυτό διότι, κίνδυνοι χρηματοοικονομικοί, λειτουργικοί, κυβερνοασφάλειας και γεωπολιτικοί αλληλεπιδρούν με τρόπους που ακόμη και καλά προετοιμασμένοι οργανισμοί δυσκολεύονται να αντιληφθούν πλήρως. Η ταχύτητα με την οποία δημιουργούνται και εξελίσσονται οι κίνδυνοι αυτοί ξεπερνά πολλές φορές την ικανότητα των τραπεζών να τους παρακολουθούν, ενώ η υπερβολική εξειδίκευση και οι δομές που λειτουργούν απομονωμένα (siloed structure) στο εσωτερικό των τραπεζών περιορίζουν περαιτέρω την ορατότητά τους. Συνεπώς, παρά τις δεκάδες δισεκατομμύρια που δαπανώνται ετησίως για διαχείριση κίνδυνου και κανονιστική συμμόρφωση, πολλές τράπεζες διαχειρίζονται την έκθεσή τους αποσπασματικά και χάνουν τη μεγαλύτερη εικόνα.
Το επόμενο βήμα είναι η ενορχήστρωση. Οι τράπεζες θα χρειαστούν ολοκληρωμένες αρχιτεκτονικές κινδύνου που θα ενσωματώνονται αόρατα μέσα στις εσωτερικές διαδικασίες. Που θα συνδέουν δεδομένα από όλο τον οργανισμό, μοντέλα ΤΝ που θα αναδεικνύουν μοτίβα σε πραγματικό χρόνο και μια κουλτούρα συνεργασίας όπου κάθε εργαζόμενος θα αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο ως μέρος του ρόλου του. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται οι κίνδυνοι καθιστά απαιτητική την ικανότητα των τραπεζών να τους παρακολουθούν, να τους προσομοιώνουν και να αντιδρούν σε αυτούς. Οι τράπεζες που συνδυάζουν τεχνολογία, διορατικότητα και ανθρώπινη κρίση για να βλέπουν τη συνολική εικόνα θα μετατρέψουν την αβεβαιότητα σε δράση.
Το Μέλλον του Ανταγωνισμού: Η μάχη του ισολογισμού θα ενταθεί στο μέλλον
Για αιώνες, οι καταθέσεις και τα δάνεια αποτέλεσαν το θεμέλιο της τραπεζικής και την κύρια πηγή εσόδων του κλάδου. Τις τελευταίες δεκαετίες, neobanks και fintechs δημιούργησαν προσοδοφόρες εξειδικεύσεις, αποσπώντας έσοδα από περιφερειακές πηγές των τραπεζών μέσω πληρωμών και άλλων λειτουργιών. Τώρα στοχεύουν απευθείας στους ισολογισμούς των τραπεζών. Τα stablecoins ανταγωνίζονται για καταθέσεις, εταιρείες crypto και πληρωμών αποκτούν τραπεζικές άδειες, η ιδιωτική πίστωση (Private credit) ανταγωνίζεται την αγορά δανείων και οι agents ΤΝ επιτρέπουν στους πελάτες να βελτιστοποιούν με αυτοματισμούς την οικονομική τους δραστηριότητα. Είναι σημαντικό να αντιλαμβανόμαστε πως οι ανταγωνιστές των τραπεζών δεν δεσμεύονται από τους ίδιους κανονισμούς, τις κεφαλαιακές απαιτήσεις ή τους περιορισμούς τεχνολογικών υποδομών που ισχύουν για τις τράπεζες.
Αυτές οι μεταβολές απειλούν περισσότερα από 200 τρισεκατομμύρια δολάρια σε καταθέσεις και δάνεια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ασφαλή και αμετακίνητα. Το ερώτημα είναι: πώς υπερασπίζονται οι τράπεζες τον ισολογισμό τους, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιούν τις ίδιες δυνάμεις για να επιτεθούν σε νέες αγορές; Οι Τράπεζες πρωτοπόροι πρέπει να σπάσουν τα σιλό προϊόντων και να δημιουργήσουν ολοκληρωμένες προτάσεις αξίας που οι agents ΤΝ δεν θα μπορούν εύκολα να ξεπεράσουν απλώς επιλέγοντας τον υψηλότερο πλειοδότη/ανταγωνιστή. Τα βασικά θεμελιώδη της τραπεζικής θα είναι πάντα εδώ, αλλά οι μηχανισμοί και ο τρόπος συμπεριφορών θα είναι εντελώς διαφορετικοί.
Μια Νέα Εποχή Δυνατοτήτων
Οι τάσεις που διαμορφώνουν το 2026 δείχνουν ένα ξεκάθαρο σημείο καμπής. Για ορισμένα τραπεζικά ιδρύματα, η μετάβαση θα φανεί ξαφνική και απαιτητική. Όσες τράπεζες όμως προετοιμασθούν για να ηγηθούν θα ανακαλύψουν μια σπάνια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουν το μέλλον του κλάδου.
Τα θεμέλια της τραπεζικής δραστηριότητας θα παραμείνουν σταθερά, βασισμένα στην εμπιστοσύνη, την ασφάλεια και την ανθρώπινη σύνδεση. Το μέλλον θα είναι γρηγορότερο, εξυπνότερο και, κυρίως πιο ανθρώπινο. Με δεδομένη την κλίμακα των αλλαγών που έρχονται, η κουλτούρα – και όχι η τεχνολογία ή το μέγεθος του ισολογισμού – ενδέχεται να αποτελέσει το καθοριστικό πλεονέκτημα. Οι τράπεζες που θα ισορροπήσουν ανάμεσα στην εφευρετικότητα και στην υλοποίηση, στην καινοτομία και στην ανθεκτικότητα και τέλος μεταξύ τεχνολογικού αυτοματισμού και ενσυναίσθησης θα είναι εκείνες που θα μετατρέψουν το 2026 από μια απλή χρονιά σε μια χρονιά σταθμό.